Analiza artykułów przeglądowych w medycynie

       Analiza piśmiennictwa poświęconego nawet wąskiemu tematowi, gdy ważnych i spełniających wysokie kryteria metodologiczne artykułów jest wiele, może być trudna. Alternatywą jest wykorzystanie informacji zebranych w ar­tykułach przeglądowych, które jednak, aby stanowić źródło rzetelnej wiedzy, powinny spełniać szereg kryteriów.

Tak jak nieprawidłowe metody badań mogą doprowadzić do nieuzasadnionych wniosków, tak też włączenie fałszywych rezul­tatów do przeglądu piśmiennictwa może doprowadzić do złych konkluzji i bezużytecznych lub nawet szkodliwych zaleceń klinicznych. Artykuły przeglądowe, które sumują dowody naukowe, nic mogą być mylone z publi­kacjami poglądowymi – opisowy mi w swojej naturze, w których pomieszane są dowody naukowe i subiektywne opinie.

kontakt-doktoratypl

Według strategii EBM w artykułach przeglądowych dotyczących ważnych, praktycznych aspektów klinicznych (etiologii, diagnozy, rokowania i terapii) powinno być jasno sformułowane zasadnicze pytanie (pytania), na które publikacja ma odpowiedzieć Jeżeli to nic jest oczywiste – najprawdopodobniej nic warto publikacji w ogóle analizować.

Artykuł, który zawiera jednocześnie rozważania na temat etiologii, rozpoznania, rokowania, leczenia i zapobiegania, przydatny jest jedynie dla osób pragnących ogólnie zorientować się w jakiejś tematyce. Konkluzje pojawiające się w takich artykułach nic opierają się na dowodach; po deklaratywnych stwierdzeniach zamieszczane są jedynie odnośniki do wybranego piśmiennictwa.

Chcąc ocenić znaczenie wniosków przedstawionych w tego typu artykule – czytelnik zmuszony jest przestudiować cytowane, oryginalne piśmiennictwo.

Następnym niezbędnym warunkiem jest sprecyzowanie, czego dotyczył przegląd (np.: dokonanej ekspozycji, testu diagnostycznego, objawu prognosty­cznego, sposobu leczenia, itd), do jakiej populacji klinicznej się odnosił oraz jaki wynik analizowano.

Przykład Chcąc ocenić wpływ obniżenia poziomu cholesterolu we krwi na rozwój choroby niedokrwiennej serca, można poszukiwania literaturowe zawęzić do badań pacjentów, którzy początkowo byli bezobjawowi (pierwotna prewencja) lub chorych z objawami choroby niedokrwiennej (wtórna prewencja). Badania kliniczne mogą dotyczyć jedynie stosowania diety lub leków, a także obu czynników łącznic. Ocenianym efektem może być wystąpienie choroby niedokrwiennej, śmiertelność z powodu choroby niedokrwiennej lub śmiertelność ogólna, niezależnie od przyczyn.

Przegląd piśmiennictwa będzie sensowny jedynie wtedy, gdy jasno się określi, jaka populacja podlega badaniu (jacy chorzy’), rodzaj inter­wencji (jaka prewencja) oraz oceniany efekt.

Analiza artykułów przeglądowych w medycynie

W publikacji musi zostać opisania metoda, zastosowana do wykonania przeglądu źródłowego piśmiennictwa. Zlokalizowanie i dotarcie do piśmiennictwa źródłowego, nawet gdy temat poszukiwań został zawężony, nastręcza niejedno­krotnie wielu kłopotów. W pracy przeglądowej wymagany jest opis sposobu poszukiwania istotnych publikacji, dający gwarancję, że zastosowana metoda wyczerpała dostępne możliwości.

Optymalną jest sytuacja, gdy autor przeszukał:

  • jedną lub więcej bibliograficznych baz danych (z zaznaczeniem słów kluczowych użytych do poszukiwań i metody ich stosowania),
  • zestawy klasycznych artykułów do danego tematu, wyszukanych np. w Scien­ce Citation Index,
  • piśmiennictwo dołączone do istotnych publikacji, w poszukiwaniu cytowań innych ważnych artykułów,
  • skontaktował się z autorami ważnych publikacji lub instytucjami wyspecjali­zowanymi w danym temacie – w celu upewnienia się. ze żadne ważne doniesienie nic umknęło uwadze oraz w celu zlokalizowania ważnych danych, nic publikowa­nych lub dostępnych jedynie w materiałach nieindeksowanych.

Analiza artykułów przeglądowych w medycynie

Tak skompletowana bibliografia zawiera artykuły istotne, ale też i nic mające znaczenia. Czytelnik powinien zostać poinformowany, jak te ostatnie zostały wyeliminowane. Gdy proces „odsiew u” nic ma charakteru systemowego, powstają możliwości błędów; dobór artykułów staje się „selektywny”, co w konsekwencji daje często przeglądy „pozytywne”, odpowiadające niejednokrotnie (nagannemu w takiej pracy) założeniu a priori.

Wielokrotnie wykazano, że zmiana kryteriów włączenia może doprowadzić do zupełnie innych wniosków artykułu przeglądowego, stąd też wybór piśmiennictwa do analizy powinien się odbywać z precyzyjnym określeniem, jakich dotyczy ono chorych, specyficznych efektów klinicznych, szczególnych zabiegów, testów’, ekspozycji lub czynników prog­nostycznych. Kluczowym elementem w projekcie pracy jest „filtr jakości”, stanowiący kryterium dopuszczenia wyników do analizy. Przykładowo, we współczesnych artykułach przeglądowych o terapii dopuszczane do analizy są jedynie wyniki randomizowanych badań klinicznych.

Prawidłowe wnioski ar­tykułów przeglądowych powstają po ocenie jakości metodologicznej publikacji źródłowych włączonych do pracy. Ocena ta może być przeprowadzona dwustron­nie, dając odpowiedź na pytanie: Czy poszczególne badania spełniają minimalne kryteria naukowe tak, że wyprowadzone z nich wnioski mają niepodważalne uzasadnienie?

Analiza artykułów przeglądowych w medycynie by
Analiza artykułów przeglądowych w medycynie

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *