STATISTICA - badania naukowe - statystyka w doktoracie

Praca, jaką wykonują osoby zatrudniane w celu zredagowania tekstu, obejmuje szereg różnorodnych działań, których ostatecznym efektem ma być przygotowanie powierzonego redaktorowi materiału do publikacji. Adiustacja i korekta stanowią istotną część pracy redak­cyjnej, nie wyczerpują jednak całkowicie zakresu działań dokonywa­nych na tekście przez redaktora. Różnice między zadaniami redaktora, adiustatora i korektora czasami ulegają zatarciu, dotyczy to zwłaszcza kompetencji redaktora i adiustatora (warto zatem przed przystąpieniem do pracy sprecyzować zakres obowiązków osoby opracowującej dany materiał).

korekta-tekstu-pracy-doktorskiej

Zakresy działań podejmowanych w ramach redakcji, adiustacji i korekty, chociaż zbliżone w niektórych punktach, nie mogą być utoż­samiane ze sobą. Słownik języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka podaje następujące definicje interesujących nas pojęć:

  1. Redakcja to „opracowanie tekstu (książki, czasopisma, gazety itp.) pod względem merytorycznym i stylistycznym, przygotowanie tekstu do druku; sposób wyrażenia, napisania czegoś: sformułowanie”.
  2. Adiustacja to „przygotowanie tekstu do druku pod względem sty­listycznym, ortograficznym i graficznym”.
  3. Korekta to „poprawianie błędów, nanoszenie poprawek na prób­nych odbitkach drukarskich za pomocą odpowiednich znaków korektorskich”.

Redagowanie

Zestawienie definicji wskazuje, iż do obowiązków redaktora oprócz adiustacji i korekty należy również merytoryczna kontrola po­wierzonego materiału. Wymóg ten na co dzień jest bardzo trudny do realizacji – nie można bowiem wymagać, by redaktor opracowujący materiały z różnych dziedzin znał się na wszystkim; najczęściej we­ryfikowane zatem bywają jedynie błędy oczywiste (np. lapsus calami) lub pomyłki, które ujawnia sama publikacja (np. sprzeczne informacje przywołane przez autora w opracowywanym tekście, wykluczające się dane czy fakty, niekonsekwencje logiczne itp.). Do rzadkości należą dziś sytuacje, gdy redaktor sprawdza zgodność przywoływanego przez autora cytatu ze źródłem, kontroluje lokalizację cytatu, sprawdza infor­macje pojawiające się w adresie bibliograficznym itp.

W istniejących warunkach ekonomicznych i społecznych, gdy redaktor postawiony zostaje z jednej strony przed koniecznością moż­liwie szybkiej realizacji zlecenia, z drugiej zaś często pracuje nad ma­teriałami z wielu dziedzin, adresowanymi do odmiennych odbiorców, mających realizować różne cele, przygotowanie materiału do publikacji oznacza tak naprawdę rezygnację z merytorycznej weryfikacji. Redak­tor poprzestaje na adiustacji i korekcie.

Adiustacja

Adiustacja obejmuje szereg działań przygotowujących tekst do druku w zakresie poprawności:

  • stylistycznej (usunięcie błędów wynikających ze złamania zasady decorum, kontaminacje związków frazeologicznych, powtórzenia, aliteracje itp.);
  • ortograficznej (dotyczy zarówno tekstu głównego, jak i cytatów);
  • gramatycznej (usunięcie błędów, a także ujednolicenie form obocz­nych, np. Im M postać: postaci lub postacie; skontrolowanie popraw­ności koniugacyjnej i deklinacyjnej);
  • interpunkcyjnej (skontrolowanie zgodności interpunkcji z obowiązującymi normami językowymi, zróżnicowanie znaków przestankowych);
  • składniowej (zdania, w których liczba wyrazów przekracza 25, za­zwyczaj są skomplikowane składniowo, co może sprzyjać powsta­waniu błędów; uwagę należy poświęcić zdaniom wtrąconym oraz odpowiedniemu szykowi wyrazów w zdaniu);
  • graficznej (podział tekstu na akapity, części, podrozdziały, rozdziały; wprowadzenie wykresów, diagramów, schematów, tabel, wyliczeń;

rozplanowanie graficzne poszczególnych elementów publikacji; ujednolicenie przypisów itp.).

Należy pamiętać, iż celem pracy adiustatora jest usunięcie barier komunikacyjnych, uczynienie tekstu poprawnym i czytelnym (również graficznie), nie oznacza to jednak pisania od nowa, ulepszania autorskiego tekstu (w miarę możliwości, o ile jest to zgodne z profilem publikacji, nie należy ingerować w specyfikę stylu autora). Redaktor powinien umieć nie tylko rozpoznać i usunąć błędy, lecz również wska­zać mechanizm powstawania błędu, podać naukową podstawę wprowa­dzenia zmiany, uzasadnić proponowane zmiany.

Korekta

Korekta stanowi końcowy etap pracy nad powierzonym ma­teriałem i polega na nanoszeniu poprawek (głównie ortograficznych, interpunkcyjnych, gramatycznych, rzadziej stylistycznych) na prób­nych odbitkach drukarskich za pomocą odpowiednich znaków korek- torskich. Nanoszeniu ostatecznych poprawek w celu uniknięcia błędów i przekłamań powinno towarzyszyć skontrolowanie korekty z podstawą (tekstem autorskim). Na tym etapie pracy szczególną uwagę zwracamy na literówki, przestawienia liter, pominięcia znaków lub słów, różnice w zapisie nietypowych nazw własnych i pospolitych, błędy w przeno­szeniu wyrazów, zbędne odstępy (zwłaszcza po znakach interpunkcyj­nych), niekonsekwencje w stosowanych skrótach itp.

Korekta dotyczy wszystkich elementów tekstu – należy skon­trolować zarówno tekst główny, jak i przypisy; częstym błędem począt­kujących korektorów jest pomijanie w pracy korektorskiej elementów eksponowanych (np. zapisu w „czwórce”, spisów treści, tytułów, za­wartości pagin, podpisów i numeracji ilustracji, wykresów, schematów, aneksów, zestawień bibliograficznych).

Korekta powinna być wykonywana dwukrotnie (najlepiej, by sporządzały ją dwie osoby); jeśli wykonuje ją jedna osoba, dwukrotne „sczytanie” winno odbywać się w odstępie czasowym. Korekta jest czasochłonna, gdyż:

  • materiał dzielimy na części i po sprawdzeniu każdej z nich robimy przerwy;
  • czytamy nie zdania, ale słowa litera po literze;
  • konfrontujemy opracowywany tekst z podstawą.

Należy zarezerwować na jej wykonanie odpowiednio dużo czasu (po­śpiech jest w tym przypadku niewskazany!). Jeżeli nad tekstem pra­cuje tylko jedna osoba, warto ostatnią korektę wykonać „od końca”

  • materiał, który znamy już całkiem dobrze, przestaje być wówczas przewidywalny, co pozwoli wyeliminować błędy przeoczone we wcze­śniejszych czytaniach. Odwrócenie kierunku lektury oznacza również, iż skoncentrowany i wypoczęty korektor rozpoczyna pracę od partii tekstu czytanych uprzednio nieco mniej uważnie (np. pod wpływem zmęczenia czy pospiechu wynikającego z chęci zakończenia pewnego etapu pracy, dotrzymania terminu).

Planując pracę nad powierzonym materiałem, należy pamiętać o zarezerwowaniu czasu na korektę autorską. Korekta autorska jest jednym z etapów procesu wydawniczego. Przeprowadza się ją po opra­cowaniu redakcyjnym tekstu i łamaniu komputerowym. Celem korekty autorskiej wykonywanej po redakcyjnym opracowaniu materiału jest sprawdzenie przez autora, czy dokonane przez redaktora/adiustatora zmiany nie naruszyły treści i formy utworu oraz czy twórca akceptuje propozycje zmian.

korekta-doktoratu