7 grzechów głównych pisarstwa naukowego – popraw je, a recenzent wreszcie doceni twoje badania

Przeanalizowałem setki opublikowanych i odrzuconych artykułów, rozmawiałem z redaktorami i odkryłem, że to nie jest kwestia kilku sztuczek, ale fundamentalnej zmiany myślenia. Oto siedem grzechów głównych pisarstwa naukowego, których wyeliminowanie pozwoliło mi (i pozwoli tobie) wyjść z czyśćca recenzji.

7 grzechów głównych, przez które recenzent nie czyta twojej pracy

1. Strona bierna: Fałszywy obiektywizm, który zaciemnia obraz
Wielu naukowców domyślnie używa strony biernej, ponieważ wydaje się ona bardziej „naukowa” i „obiektywna”. W rzeczywistości osłabia ona argumentację i wprowadza chaos.

• Zamiast pisać: „Zdecydowano, że eksperyment zostanie przeprowadzony na losowej próbie.”

• Napisz: „Przeprowadziliśmy eksperyment na losowej próbie.”

Strona czynna jasno komunikuje, kto, co i kiedy zrobił, sprawiając, że metodologia staje się krystalicznie czysta. Zastosuj prosty test: jeśli po czasowniku możesz dodać „przez zombie” i zdanie nadal ma sens (np. „eksperyment zostanie przeprowadzony przez zombie”), to używasz strony biernej i powinieneś to zmienić.

2. Słowna wata: Zwroty, które pompują objętość, ale nie treść
Akademicka proza kocha redundantne frazy, które mają brzmieć uczenie, a tak naprawdę rozcieńczają przekaz. Wyrzuć je bez litości.

Każde słowo w twoim artykule musi zapracować na swoje miejsce. Jeśli nie dodaje konkretnego znaczenia – usuń je.

3. Rzeczownikoholizm: Ukrywanie działania za abstrakcyjnymi potworami
Pisarstwo naukowe ma tendencję do tworzenia ciężkich, abstrakcyjnych rzeczowników tam, gdzie proste, mocne czasowniki byłyby jaśniejsze i bardziej bezpośrednie.

• Zamiast pisać: „Dokonano dogłębnej analizy różnych sposobów dystrybucji kwestionariusza.”

• Napisz: „Zanalizowaliśmy, jak dystrybuować kwestionariusz.”

Zdanie z czasownikiem jest krótsze, mocniejsze i bardziej dynamiczne. Szukaj zwrotów z „dokonać”, „przeprowadzić”, „podjąć”, „uczynić” w parze z rzeczownikiem – to niemal zawsze okazja do użycia precyzyjniejszego czasownika.

4. Bezpodmiotowe pułapki: Zaczynanie zdań od „to” i „stwierdzono”
Zdania zaczynające się od bezosobowych form, takich jak „stwierdzono, że” czy „okazało się, że”, często zaciemniają obraz i zmuszają czytelnika do zgadywania, kto jest podmiotem czynności.

• „Stwierdzono, że studenci osiągnęli lepsze wyniki” staje się „Studenci osiągnęli lepsze wyniki.”

• „Wykazano, że” staje się „Badania wykazują” lub „Kowalski (2024) wykazał, że…”

Te zmiany czynią tekst bardziej bezpośrednim i pozwalają czytelnikowi śledzić logikę wywodu bez potykania się o poznawcze pułapki.

5. Ogólniki zamiast konkretów: Język, który nic nie znaczy
Słowa takie jak „różne”, „liczne”, „kilka” czy „w dzisiejszych czasach” nie niosą żadnej użytecznej informacji i sprawiają, że twoja praca brzmi nieprecyzyjnie.

Precyzja buduje wiarygodność i pozwala na replikację badań.

• Zamiast „w dzisiejszych czasach” napisz „w badaniach po 2020 roku”.

• Zamiast „wysocy uczestnicy” napisz „uczestnicy o wzroście powyżej 2 metrów”.

• Zamiast „wielu badaczy” wskaż, którzy konkretnie.

6. Przerywacze myśli: Cytowania i dane w środku zdania
Wstawianie cytowań, odnośników do tabel czy danych statystycznych w środku zdania przerywa tok myślenia i zmusza czytelnika do ponownego analizowania sensu wypowiedzi.

• Zamiast pisać: „Wyniki (zob. Tabela 3) wykazały znaczącą poprawę (p < 0,05) w wynikach studentów.”

• Napisz: „Wyniki studentów wykazały znaczącą poprawę (p < 0,05; zob. Tabela 3).”

Ta prosta zmiana pozwala czytelnikowi dokończyć myśl, zanim podasz mu informacje pomocnicze. Twój recenzent będzie ci wdzięczny.

7. Bezlitosna redukcja: Skupienie na argumencie i usunięcie reszty
Każdy akapit, każde zdanie i każde słowo musi bezpośrednio wspierać twoje pytanie badawcze i tezę. Reszta to balast.

Zadaj sobie pytanie: „Gdybym usunął to zdanie, czy czytelnik nadal w pełni zrozumiałby moje badanie i jego implikacje?”. Jeśli odpowiedź brzmi „tak” – usuń je. Artykuł naukowy to nie powieść. Czytelnicy chcą jak najefektywniej wydobyć z niego kluczowe wnioski, a nie podziwiać, jak obszerny zrobiłeś przegląd literatury.

Najlepsze artykuły naukowe sprawiają wrażenie, jakby były nieuniknione: każda sekcja logicznie prowadzi do konkluzji i nic nie wydaje się zbędne.

Zacznij stosować te siedem zasad w swoim następnym tekście. Zobaczysz, o ile łatwiej będzie recenzentom skupić się na twoich genialnych badaniach, zamiast przedzierać się przez mętną prozę.