Masz wątpliwości, czy i jak AI może pomóc w Twoim doktoracie prawnym, badaniach lub analizie legislacji?
Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci połączyć naukę z technologią na najwyższym poziomie!
Dlaczego temat AI w legislacji jest dziś tak ważny?
Sztuczna inteligencja (AI) coraz śmielej wkracza w obszary, które jeszcze dekadę temu uważano za wyłącznie domenę ludzką: pisanie poezji, diagnozowanie chorób, tłumaczenia… A teraz – pisanie prawa. W kwietniu 2024 r. władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich (ZEA) ogłosiły utworzenie specjalnego Regulatory Intelligence Office, którego zadaniem będzie wykorzystywanie AI do opracowywania i aktualizacji przepisów. W teorii – przyspieszy to proces legislacyjny nawet o 70%. W praktyce – stawia to wiele pytań o jakość, sprawiedliwość i kontrolę nad tworzeniem prawa.
Czy to rzeczywiście przełom? Czy AI może pomóc nam tworzyć lepsze prawo? I jak uchronić się przed zagrożeniami?
AI jako narzędzie tworzenia prawa: fakty, nie sensacja
Choć pomysł z Dubaju wzbudził globalne zainteresowanie, nie jest to pierwszy przypadek AI w legislacji:
| Przykład | Rok | Zastosowanie AI | Szczegóły |
|---|---|---|---|
| Porto Alegre, Brazylia | 2023 | Pisanie projektu ustawy | Uchwała dot. wymiany wodomierzy, napisana przy wsparciu ChatGPT, przeszła jednogłośnie |
| Ohio, USA | 2020 | Redukcja nadmiaru prawa administracyjnego | AI usunęła 2,2 mln zbędnych słów z przepisów stanowych |
| Francja | od 2022 | AI szkolona do pomocy legislacyjnej | Narodowy model AI wspierający tworzenie ustaw |
| Wiele państw | 2021–2024 | Eksperymenty z AI i partycypacją obywatelską | m.in. Tajwan, Szkocja, Massachusetts, Francja |
Co więcej, AI już dziś wspiera polityków – podobnie jak kiedyś asystenci czy lobbyści – w przygotowywaniu wystąpień, analiz i projektów ustaw.
Potencjał i zagrożenia: co naprawdę zmienia AI?
✔️ Potencjał AI:
- Prędkość: Automatyzacja analizy dokumentów prawnych i ich aktualizacji może znacznie przyspieszyć reformy.
- Złożoność: AI może tworzyć przepisy dopasowane do wielu wyjątków i scenariuszy – tzw. hyperlegislation.
- Dostępność: Interaktywne platformy AI umożliwiające obywatelom zgłaszanie uwag do projektów ustaw mogą zwiększyć partycypację społeczną.
⚠️ Zagrożenia AI:
- Legislacyjne „konfabulacje”: AI może „zmyślać” fakty lub nie zrozumieć fundamentalnych zasad sprawiedliwości.
- Utrwalenie autorytaryzmu: W systemach niedemokratycznych AI może służyć tylko jako narzędzie władzy, która zyska nowe środki kontroli.
- Mikrolegislacja: AI może produkować trudne do wykrycia „furtki prawne”, które faworyzują wąskie interesy – to, co politolożka Amy McKay nazywa microlegislation.
Czy AI może być demokratyczne?
Choć wiele zależy od intencji politycznych, istnieją realne przykłady, że AI można użyć do zwiększenia pluralizmu, a nie tylko koncentracji władzy. Tajwan stworzył z pomocą AI platformę vTaiwan, która pozwala tysiącom obywateli wypowiadać się na temat prawa i wspiera konstruktywny dialog.
W ZEA ogłoszono plan stworzenia interaktywnych narzędzi legislacyjnych dla obywateli. Jeśli zostaną one dobrze zaprojektowane, mogą być pierwszym krokiem w kierunku większej przejrzystości i zaangażowania społecznego – nawet w monarchii.
Kluczowe wnioski z badań i praktyki:
- AI już działa w legislacji – nie tylko w Dubaju.
- Ludzie nadal decydują – AI to narzędzie, nie decydent.
- Zagrożenia płyną z użycia, nie z technologii jako takiej.
- Transparentność i partycypacja publiczna to warunki bezpiecznego stosowania AI w tworzeniu prawa.