Trombektomia 2025: Najnowsze technologie i trendy w leczeniu udarów

Potrzebujesz wsparcia w zakresie badań naukowych lub piszesz doktorat o trombektomii?

Skontaktuj się – razem opracujemy Twoją strategię lub poprowadzimy analizę badawczą na najwyższym poziomie!

Wprowadzenie

Trombektomia mechaniczna (MT) od kilku lat stanowi podstawową metodę leczenia udarów niedokrwiennych związaną z okluzją dużych naczyń, a jej rola w terapii stale się rozszerza dzięki postępom technologicznym i nowym dowodom naukowym. W 2025 roku obserwujemy istotne ewolucje w kilku obszarach: od poszerzenia kryteriów kwalifikacji pacjentów, poprzez wprowadzenie innowacyjnych urządzeń i technik, aż po zmiany w organizacji systemów opieki nad pacjentem z udarem. Poniższy przegląd uwzględnia najnowsze badania z baz takich jak PubMed, obejmujące publikacje z końca 2024 i pierwszej połowy 2025 roku.

1. Poszerzenie kryteriów kwalifikacji i okien terapeut ycznych

Dotychczas głównym ograniczeniem czasu na wykonanie trombektomii były ściśle określone okna czasowe (zazwyczaj do 6 godzin od wystąpienia objawów). W najnowszych badaniach wykazano, że nawet pacjenci z dużą objętością rdzenia niedokrwiennego (tzw. „large core stroke”) mogą odnosić korzyści z MT, jeśli zostaną odpowiednio wyselekcjonowani za pomocą zaawansowanych technik obrazowania. W szczególności meta-analiza sześciu randomizowanych badań wykazała, że u pacjentów z dużym rdzeniem udarowym MT prowadzi do poprawy wyników neurologicznych i redukcji niesprawności w porównaniu z leczeniem medycznym samym w sobie (PubMed, The Lancet). Ponadto w 2024 roku opublikowano raport przeglądowy, wskazujący na możliwość poszerzenia okna terapeutycznego do 24 godzin u wybranych pacjentów, szczególnie tych z korzystnym profilem perfuzji mózgowej w badaniu CT perfuzyjnym lub MRI-DWI/FLAIR (The Lancet, Medscape).

Równocześnie wytyczne AHA/ASA zaktualizowane w 2024 roku rekomendują rozszerzenie kryteriów kwalifikacji do MT, uwzględniając pacjentów z przeciwskazaniami do trombolizy dożylnej, a także tych, u których określono korzystny stosunek objętości mózgu niedokrwionego do rdzenia martwiczego (Medscape, PubMed). Zmiany te wynikają z rosnącej liczby dowodów potwierdzających bezpieczeństwo i efektywność interwencji w szerszym spektrum przypadków, co w praktyce klinicznej pozwala na leczenie pacjentów dotychczas uznawanych za niekwalifikujących się do zabiegu.

2. Nowe urządzenia i technologie używane w trombektomii

2.1. Zaawansowane cewniki aspiracyjne i systemy odsysania

W 2025 roku pojawiło się kilka nowych urządzeń poprawiających skuteczność i bezpieczeństwo MT. W badaniu pilotażowym opisano wczesne wyniki wykorzystania cewnika Titan—nowego cewnika aspiracyjnego, który wyróżnia się zoptymalizowanym profilem lumenowym oraz wzmacnianą końcówką dla poprawy zdolności aspiracyjnych. Badanie, przeprowadzone na próbie pacjentów z ostrym niedokrwieniem, wykazało wysoką skuteczność techniczną (mTICI ≥ 2b w ponad 90% przypadków) oraz niski odsetek powikłań, co sugeruje, że Titan może być bezpieczną i efektywną alternatywą dla istniejących cewników aspiracyjnych (PubMed, PubMed).

Podobnie, system AlphaVac, zaprojektowany do mechanicznego usuwania skrzeplin w naczyniach płucnych, okazał się obiecujący w leczeniu średnio- i wysokiego ryzyka zatorowości płucnej. Wstępne analizy pokazały istotną redukcję wskaźnika RV/LV w echo oraz znaczne zmniejszenie obciążenia skrzeplinowego przy minimalnych odsetkach zdarzeń niepożądanych (PubMed, PubMed). Chociaż pierwotnie system AlphaVac skierowany był głównie do leczenia pulmonalnej zatorowości, jego konstrukcja i zdolność do aspiracji gęstego skrzeplinowego materiału mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie również w trombektomii mózgowej, co otwiera perspektywy interdyscyplinarne w zakresie projektowania urządzeń.

2.2. Nowe katetery i końcówki skierowane do naczyń średniego kalibru

Techniki kierowania narzędzi w małych i średnich naczyniach mózgu zawsze stanowiły wyzwanie ze względu na krętość i delikatność śródbłonka. W badaniu z 2025 roku przedstawiono wstępną obserwację wykorzystania mikrokatetera Passerelle 21, przystosowanego do dotarcia do niedużych okluzji w naczyniach typu M3–M4 (tzw. DMVO – distal medium vessel occlusion). Wyniki wskazały na możliwość bezpiecznego prowadzenia tego katetera przez torturowate segmenty tętnic, uzyskania recanalizacji (mTICI ≥ 2b) w około 85% przypadków oraz minimalnego ryzyka uszkodzeń ściany naczynia (PubMed, PubMed).

Równolegle badania nad cewnikiem RevCore Inari Medical skupiają się na leczeniu zakrzepów w obrębie stentów żylnych (deep-vein thrombosis, in-stent thrombosis). Chociaż przeznaczeniem RevCore jest głównie fragmentacja i aspiracja w układzie żylnym, koncepcja aktywnego odsysania materiału skrzeplinowego bezpośrednio z miejsca okluzji może być inspiracją do kolejnych wersji cewników do trombektomii płucnej i mózgowej. Wstępne prace kliniczne nad RevCore potwierdziły jego bezpieczeństwo i skuteczność w stabilizowaniu pacjentów z zakrzepicą żylną po wszczepieniu stentu (PubMed, PubMed).

3. Techniki dostępu naczyniowego

3.1. Dostęp przez tętnicę promieniową vs udową

Tradycyjny dostęp przez tętnicę udową pozostaje najpowszechniejszą drogą w MT, jednak rośnie zainteresowanie dostępem przez tętnicę promieniową (TRA – transradial access) ze względu na mniejsze ryzyko powikłań w miejscu nakłucia oraz szybszą mobilizację pacjenta. Meta-analiza opublikowana w kwietniu 2025 roku porównała podejścia TRA i TFA (transfemoral access) w kontekście powikłań i wyników neurologicznych. Analiza wykazała, że TRA redukuje częstość krwawień miejscowych o 40% oraz skraca czas do pionizacji pacjenta, przy zachowaniu podobnych wyników skuteczności (mTICI ≥ 2b) co w TFA (PubMed, The Lancet). Wymaga to jednak zwiększonego doświadczenia operatorów i lepszych nawyków w kształtowaniu toru dostępu, zwłaszcza w przypadku trudnej anatomii ramienia.

3.2. Techniki protekcyjne i „Slingshot”

Nową koncepcją w MT jest technika „Slingshot”, w której używa się specjalnego balonowego prowadnika (balloon-guide catheter) w celu stabilizacji i skrócenia dystansu dla mikroprowadnika, umożliwiając lepsze prowadzenie narzędzi do miejsc trudno dostępnych. Retrospektywna analiza dziewięciu pacjentów wykazała, że dzięki balonowemu prowadnikowi możliwe było uzyskanie recanalizacji (mTICI ≥ 2b) w 100% przypadków, przy minimalizacji liczby prób manipulacji w obrębie zmienionej anatomicznie tętnicy. Co ważne, nie odnotowano incydentów rozwarstwień czy pęknięć naczyń (PubMed, PubMed).

4. Rozszerzenie zastosowania trombektomii poza ostrym udarem niedokrwiennym mózgu

4.1. Trombektomia w zatorowości płucnej

Choć MT pierwotnie została stworzona do leczenia udaru niedokrwiennego, w ostatnich latach rozwija się również jej zastosowanie w leczeniu ostrej zatorowości płucnej (PE). Jak wspomniano wcześniej, system AlphaVac oferuje alternatywę dla tradycyjnej trombolizy lub zabiegów chirurgicznych u pacjentów z wysokim ryzykiem powikłań krwotocznych. W badaniach wstępnych uzyskano obniżenie wskaźnika RV/LV (wskaźnik objętości prawej i lewej komory) i zmniejszenie objętości skrzepliny o średnio 50–60% już w pierwszych 48 godzinach po zabiegu (PubMed, PubMed). Wyniki te stanowią ważny impuls do dalszych randomizowanych badań porównawczych MT z trombolizą dożylną w PE w przyszłości.

4.2. Inne zastosowania naczyniowe

Wobec wzrostu liczby zabiegów interwencyjnych w różnych układach naczyniowych, cewniki o właściwościach trombektomijnych bywają stosowane także w rekanalizacji żył kończyn dolnych z zakrzepicą wstentowaną (in-stent thrombosis) oraz w ostrych zatorach mesentericznych. Chociaż badania te są wciąż na wczesnym etapie, wstępne analizy wykazują możliwość zastosowania podobnych protokołów i urządzeń do różnych obszarów układu krążenia, co z kolei może doprowadzić do powstania uniwersalnej platformy do aspiracji i fragmentacji skrzeplin (PubMed, PubMed).

5. Organizacja systemu opieki i dostęp do trombektomii

5.1. Skale dostępu i dyspozycyjność ośrodków

Dostępność MT w poszczególnych krajach i regionach jest wciąż zróżnicowana. W 2025 roku opublikowano pierwszą globalną skalę dostępu (Mechanical Thrombectomy Access Score), która uwzględnia czynniki infrastrukturalne, liczbę wyszkolonych operatorów, a także geograficzne rozmieszczenie ośrodków zabiegowych. Autorzy tej pracy zauważyli, że kraje o niższym wskaźniku HDI (Human Development Index) mają znacząco ograniczony dostęp do MT, co przekłada się na wyższy odsetek niesprawności i zgonów po udarze. Wdrożenie skali ma na celu ułatwienie planowania rozwoju centrów stroke-ready i optymalizację alokacji zasobów (PubMed, The Lancet).

W Polsce od 1 lipca 2024 roku trombektomia mechaniczna została włączona do koszyka świadczeń gwarantowanych, co oznacza powszechny dostęp do tej procedury w ośrodkach certyfikowanych. Raporty z pilotowego programu wskazują, że w województwie lubelskim około 11% pacjentów z udarem niedokrwiennym było poddawanych MT, a w wyspecjalizowanym ośrodku USK nr 4 w Lublinie odsetek wynosił aż 40% (mzdrowie.pl, ptneuro.pl).

5.2. Wymogi centrów i wsparcie systemowe

Standardy „mechanical thrombectomy-ready comprehensive stroke center” (CSTK-12 v2025A) określają minimalne wymagania dotyczące sprzętu, personelu oraz protokołów postępowania. Kluczowe elementy to: dostępność całodobowego zespołu interwencyjnego (neurolog – radiolog interwencyjny – pielęgniarka), możliwość natychmiastowego wykonania badań obrazowych (CT perfuzyjny, DSA), a także sprawny transport międzyszpitalny. W wymogach tych położono również nacisk na regularne szkolenia i audyty jakości, co zgodnie z analizami ma bezpośredni wpływ na czas „door-to-groin” (czas od przyjęcia pacjenta do nakłucia tętnic) oraz wynik kliniczny pacjenta (Joint Commission Manual, The Lancet).

6. Innowacje w selekcji pacjentów i wsparcie diagnostyczne

6.1. Zaawansowane znaczniki obrazowe i AI

W badaniach nad ścieżką udaru zwiększa się rola sztucznej inteligencji (AI) w automatycznej analizie obrazów perfuzyjnych i ocenie objętości rdzenia niedokrwiennego. W jednym z doniesień z 2024 roku opisano systemy oparte na algorytmach deep learning, które potrafią w ciągu kilku sekund oznaczyć obszar niedokrwienny i rdzeń martwiczy z precyzją porównywalną do ekspertów radiologów. Takie rozwiązania są już wprowadzone w niektórych wiodących ośrodkach w USA i Europie, zmniejszając czas do decyzji terapeutycznej o średnio 15–20 minut (PubMed, The Lancet).

6.2. Biomarkery biochemiczne i genetyczne

Oprócz obrazowania, trwają prace nad identyfikacją biomarkerów, które pozwolą na szybsze rozpoznanie udaru i wcześniejsze przewidzenie ryzyka krwawienia reperfuzyjnego. Wstępne dane sugerują rolę niektórych miRNA (np. miRNA-124) w ocenie stopnia uszkodzenia mózgu po reperfuzji. Choć badania te są na etapie wstępnych analiz translacyjnych, ich wprowadzenie do protokołów diagnostycznych mogłoby w przyszłości poprawić dobór pacjentów do MT i zredukować powikłania związane z rewaskularyzacją (The Lancet, PubMed).

7. Przyszłe kierunki i spekulacje

– Robotyka i telestrokoemia: Wstępne projekty zakładają wykorzystanie robotów interwencyjnych sterowanych zdalnie, co pozwoli na przeprowadzanie trombektomii w oddalonych lokalizacjach, gdzie brak jest wyszkolonych operatorów. Chociaż prototypy są w fazie badań in vitro i wczesnych testów na modelach zwierzęcych, w perspektywie 5–10 lat istnieje realna szansa na rozpoczęcie testów klinicznych. Należy zaznaczyć, że to rozwiązanie wiąże się z wyzwaniami w zakresie prawa medycznego, kwestii odpowiedzialności i wymagań technologicznych – wątpliwości te na razie można uznać za czyste spekulacje (PubMed, The Lancet).

– Nowe materiały i powłoki cewników: Prace nad biokompatybilnymi powłokami zmniejszającymi ryzyko zakrzepów i endoteliotoksyczności stają się coraz bardziej zaawansowane. Technologie oparte na nanocząstkach srebra lub heparynie mogą w przyszłości obniżyć śródzabiegowe ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych w obrębie naczynia oraz poprawić efektywność odsysania skrzepliny. To kierunek, który obecnie znajduje się głównie w fazie badań przedklinicznych.

– Połączenie trombektomii z terapią neuroprotekcyjną: Chociaż wiele leków neuroprotekcyjnych nie spełniło oczekiwań we wcześniejszych badaniach, w 2025 roku ruszyły prace nad badaniami nad jednoczesnym podawaniem wlewów neuroprotekcyjnych (np. inhibitorów NMDA) w trakcie procedury MT. Te interwencje mają na celu zmniejszyć uszkodzenie reperfuzyjne i poprawić funkcjonalne wyniki pacjentów, szczególnie w przypadku opóźnionego reperfuzji. Wyniki tych badań będą dostępne najwcześniej pod koniec 2025 lub w 2026 roku. Spekulacyjnie, jeśli te podejścia się sprawdzą, może dojść do rewolucji w kompleksowym leczeniu udaru (The Lancet, PubMed).

Podsumowanie

Rok 2025 przynosi liczne innowacje w obszarze trombektomii mechanicznej, zarówno w kontekście rozszerzenia kryteriów kwalifikacji, jak i wdrażania nowych urządzeń, technik oraz rozwiązań wspierających selekcję pacjentów. Wygórowane oczekiwania wobec nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, robotyka czy zaawansowane materiały biokompatybilne, kształtują kierunki badań i stanowią solidny fundament pod przyszłe implementacje kliniczne. Jednocześnie rozwój systemów opieki oraz standardów certyfikacji centrów trombektomijnych zapewnia, że najnowsze osiągnięcia trafiają do pacjentów realnie poddawanych zabiegowi. W nadchodzących latach warto szczególnie śledzić wyniki badań dotyczące trombektomii w zatorowości płucnej, integracji neuroprotekcji z MT oraz postępu w zakresie robotyki interwencyjnej, które mogą zrewolucjonizować leczenie ostrych incydentów naczyniowo-mózgowych.