Raport LegalTech 2025: Jak technologia i AI zmieniają pracę polskich prawników?

Raport LegalTech 2025 to publikacja przygotowana na zlecenie Wydawnictwa C.H.Beck, oparta na badaniu przeprowadzonym wśród 258 polskich prawników. Respondenci zostali podzieleni na dwie grupy: prawników zatrudnionych w kancelariach (202 osoby) oraz prawników pracujących w działach prawnych firm (tzw. prawnicy in-house, 56 osób). Badanie dotyczyło wykorzystania nowoczesnych technologii (LegalTech) w codziennej pracy, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł wiedzy prawniczej, narzędzi do zarządzania pracą oraz stosunku do sztucznej inteligencji (AI).

🌟 Co badacze chcieli rozwiązać

Celem raportu było zdiagnozowanie, w jakim stopniu polskie środowisko prawnicze adaptuje nowoczesne technologie i jak zmienia się praca prawnika pod ich wpływem. Kluczowe pytania badawcze to:

1. Z jakich narzędzi prawnicy korzystają najczęściej? Identyfikacja kluczowych źródeł wiedzy i narzędzi informatycznych w codziennej praktyce.

2. Jakie są różnice w adaptacji technologii między kancelariami a firmami? Porównanie poziomu cyfryzacji i otwartości na nowe rozwiązania w obu grupach prawników.

3. Jaka jest rola sztucznej inteligencji (AI) w pracy prawnika? Sprawdzenie, ilu prawników korzysta z narzędzi AI, do jakich zadań ich używa i jak oceniają ich przydatność.

4. Które obszary pracy wymagają usprawnienia? Zidentyfikowanie najbardziej czasochłonnych i uciążliwych zadań, które mogłyby zostać zoptymalizowane dzięki technologii.

5. Jaki jest poziom świadomości i przygotowania na rewolucję AI? Ocena, czy prawnicy i organizacje są gotowi na wyzwania związane z AI, w tym czy posiadają odpowiednie regulacje wewnętrzne i wiedzę.

🧪 Co zrobili

Autorzy raportu przeprowadzili badanie ankietowe wśród 258 prawników, a zebrane dane poddali analizie statystycznej. Wyniki zostały przedstawione w formie wykresów i tabel, a także opatrzone komentarzami ekspertów z branży prawniczej i technologicznej.

Analiza objęła takie zagadnienia jak:

• Częstotliwość korzystania z różnych źródeł wiedzy (systemy informacji prawnej, Google, książki, blogi).

• Ocena istotności poszczególnych narzędzi informatycznych (np. systemy do zarządzania dokumentami, podpisy elektroniczne, narzędzia do windykacji).

• Poziom wykorzystania sztucznej inteligencji (np. ChatGPT) i cele jej użycia (tłumaczenia, redagowanie pism).

• Świadomość cyberzagrożeń i stosowane zabezpieczenia.

• Identyfikacja obszarów pracy, które prawnicy najchętniej by zautomatyzowali.

🧩 Kluczowe odkrycia

• Prawnicy są konserwatywni, ale otwarci na sprawdzone technologie: Najważniejszym narzędziem pracy pozostają systemy informacji prawnej (np. Legalis, LEX), z których korzysta niemal 90% badanych. Wysoko cenione są też narzędzia do wyszukiwania danych sądów i instytucji oraz systemy informacji gospodarczej (np. Beck KRS). Powszechnie akceptowany stał się podpis elektroniczny.

• Rośnie przepaść technologiczna między kancelariami a firmami: Prawnicy in-house (w firmach) są znacznie bardziej zinformatyzowani. Korzystają z szerszej gamy narzędzi, zwłaszcza do zarządzania umowami, projektami i czasem pracy. Są też znacznie bardziej otwarci na sztuczną inteligencję (korzysta z niej blisko 60% prawników w firmach, w porównaniu do zaledwie 35% w kancelariach).

• Rewolucja AI w prawie dopiero się zaczyna i jest pełna ostrożności: Chociaż 40% wszystkich prawników deklaruje korzystanie z AI, to wciąż jest to narzędzie używane do prostych zadań (głównie tłumaczeń i redagowania pism). Prawnicy oceniają swoją wiedzę o AI jako niską (tylko 28% ocenia ją pozytywnie), a ponad połowa uważa, że AI nie przynosi im (jeszcze) żadnych korzyści.

• Brak regulacji i szkoleń to główna bariera dla AI: Aż 76% badanych przyznaje, że w ich miejscu pracy nie ma żadnych wewnętrznych zasad dotyczących korzystania z AI. Jednocześnie tylko 16% prawników przeszło jakiekolwiek szkolenie w tym zakresie. To rodzi poważne ryzyka związane z ochroną danych i tajemnicą zawodową.

• Prawnicy chcą automatyzacji, ale głównie w prostych zadaniach: Obszary, które prawnicy najchętniej by usprawnili, to elektroniczna komunikacja z klientami, przechowywanie i zarządzanie dokumentami oraz rejestrowanie czasu pracy i fakturowanie. Pokazuje to, że technologia jest postrzegana głównie jako narzędzie do odciążania od powtarzalnych, administracyjnych zadań.

📣 Dlaczego ma to znaczenie i dla kogo

• Dla prawników i kancelarii: Raport jest lustrem, w którym branża może się przejrzeć. Pokazuje, gdzie polscy prawnicy są liderami, a gdzie pozostają w tyle w adaptacji technologii. To ważna wskazówka, w które narzędzia warto inwestować i jakie kompetencje rozwijać.

• Dla firm i działów prawnych: Potwierdza, że inwestycje w technologię przynoszą realne korzyści i zwiększają efektywność. Dysproporcja między firmami a kancelariami może w przyszłości wpłynąć na relacje biznesowe i oczekiwania klientów.

• Dla dostawców rozwiązań LegalTech: To bezcenne źródło wiedzy o potrzebach rynku. Prawnicy nie szukają „fajerwerków”, ale skutecznych, stabilnych i łatwych w obsłudze narzędzi, które rozwiązują ich codzienne problemy. Jest też ogromny potencjał w obszarze edukacji i szkoleń z zakresu AI.

• Dla studentów prawa i aplikantów: Raport pokazuje, w jakim kierunku zmierza zawód prawnika. Znajomość nowoczesnych technologii, w tym AI, staje się kluczową kompetencją, która będzie decydować o konkurencyjności na rynku pracy.

🧠 W prostych słowach

Raport „LegalTech 2025” to jak coroczny przegląd techniczny polskiej branży prawniczej. Sprawdza, co działa dobrze, co wymaga naprawy, a co jest zupełnie nowe pod maską.

Okazuje się, że prawnicy wciąż najbardziej ufają swoim starym, sprawdzonym narzędziom, takim jak systemy informacji prawnej – to ich „niezawodny silnik”. Jednocześnie widać dużą różnicę między „mechanikami” w kancelariach a tymi w dużych firmach. Ci drudzy mają nowocześniejszy garaż i chętniej testują nowe gadżety.

Największą nowością jest sztuczna inteligencja, która jest jak prototypowy silnik elektryczny. Wszyscy o niej mówią, niektórzy już nią jeżdżą (głównie na krótkich dystansach, np. do „tłumaczeń”), ale większość podchodzi do niej z dużą ostrożnością. Brakuje im instrukcji obsługi (regulacji) i boją się, że coś może pójść nie tak (np. wyciek danych). Raport pokazuje, że zanim AI na dobre zrewolucjonizuje pracę prawnika, potrzeba jeszcze dużo nauki i zbudowania zaufania.

👀 Czy Polska może z tego skorzystać

Zdecydowanie tak. Raport ma ogromne znaczenie dla polskiego rynku.

1. Podniesienie konkurencyjności: Polska branża prawnicza, zwłaszcza małe i średnie kancelarie, może wykorzystać wyniki raportu do zidentyfikowania obszarów, w których inwestycja w technologię przyniesie największy zwrot i pozwoli konkurować z większymi graczami.

2. Edukacja i rozwój kadr: Raport jasno pokazuje lukę kompetencyjną w zakresie AI. To sygnał dla uczelni wyższych, samorządów zawodowych (adwokackiego, radcowskiego) i firm szkoleniowych, aby tworzyć programy edukacyjne dostosowane do potrzeb prawników.

3. Tworzenie standardów i dobrych praktyk: Brak wewnętrznych regulacji dotyczących AI to tykająca bomba. Raport może stać się impulsem dla organizacji branżowych do opracowania wzorców i wytycznych, które pomogą prawnikom bezpiecznie korzystać z nowych technologii, chroniąc tajemnicę zawodową i dane klientów.

4. Stymulacja rynku LegalTech: Dla polskich startupów i firm technologicznych to mapa drogowa pokazująca, jakich rozwiązań naprawdę potrzebują prawnicy. Zamiast tworzyć skomplikowane systemy, warto skupić się na prostych, efektywnych narzędziach automatyzujących codzienne, żmudne zadania.