Miłość pod mikroskopem: Jak największe badanie w historii odkrywa uniwersalne sekrety związków

Wyobraź sobie, że cała nasza wiedza medyczna opiera się wyłącznie na badaniach przeprowadzonych na 30-letnich, białych mężczyznach z Kalifornii. Czy uznalibyśmy, że leki i terapie opracowane na tej podstawie są uniwersalne i skuteczne dla każdego na świecie? Oczywiście, że nie. A jednak, dokładnie taka sytuacja przez dekady miała miejsce w psychologii.

Większość tego, co „wiemy” o ludzkich emocjach, motywacjach, a zwłaszcza o miłości i związkach, pochodzi z badań na próbach określanych akronimem WEIRD (Western, Educated, Industrialized, Rich, and Democratic). To niewielki, specyficzny i, jak się okazuje, dość „dziwny” wycinek ludzkości, stanowiący zaledwie kilkanaście procent globalnej populacji. Czy miłość odczuwana w Warszawie jest taka sama jak w Limie? Czy to, czego pragniemy w partnerze w Kenii, jest tym samym, czego szukamy w Japonii?

Przez lata nie mieliśmy dobrych narzędzi, by na te pytania odpowiedzieć. Aż do teraz. Artykuł opublikowany w prestiżowym czasopiśmie Scientific Data z grupy Nature nie jest po prostu kolejnym badaniem. To opis projektu o skali, jakiej w naukach społecznych jeszcze nie było – prawdziwego „CERN-u badań nad miłością”, który ma potencjał, by zrewolucjonizować nasze rozumienie jednego z najbardziej fundamentalnych ludzkich doświadczeń.

Anatomia bezprecedensowego projektu: Miłość w liczbach

Skala tego przedsięwzięcia jest trudna do wyobrażenia i stanowi o jego naukowej sile. To nie jest ankieta przeprowadzona na grupie studentów. To globalna operacja logistyczna, której liczby mówią same za siebie:

• 117 293 uczestników

• 175 krajów z całego świata

• 404 zaangażowanych badaczy

• 45 języków, na które przetłumaczono ankietę

Projekt ten, prowadzony przez międzynarodowy zespół pod kierownictwem dr Marty Kowal, jest najpotężniejszą jak dotąd próbą wyjścia poza zaścianek psychologii WEIRD i stworzenia prawdziwie globalnej mapy ludzkich relacji.

Czego szukali naukowcy? Wielowymiarowa mapa ludzkich relacji

Badacze nie pytali po prostu „czy jesteś zakochany?”. Stworzyli niezwykle szczegółowe narzędzie, które pozwoliło zajrzeć w najdrobniejsze aspekty życia uczuciowego. Ankieta, niczym precyzyjny instrument pomiarowy, zbierała dane z trzech kluczowych obszarów: o nas samych, o naszych partnerach i o dynamice naszych związków.

Ten ogromny zbiór danych pozwala na zadawanie pytań o bezprecedensowej złożoności. Możemy wreszcie sprawdzić, czy uniwersalne teorie psychologii ewolucyjnej (np. dotyczące preferencji w doborze partnera) sprawdzają się w różnych kulturach. Możemy zobaczyć, jak czynniki środowiskowe – od poziomu modernizacji po historyczne zagrożenie chorobami – kształtują nasze podejście do miłości, zazdrości i zaangażowania.

Wnioski: Nowa era w badaniach nad miłością i koniec zgadywania

Należy podkreślić, że ten artykuł nie prezentuje ostatecznych wyników, lecz opisuje i udostępnia bezcenny zbiór danych całej społeczności naukowej. To jego największa wartość. To zaproszenie dla setek badaczy na całym świecie, by przestali polegać na małych, niereprezentatywnych próbach i zaczęli testować swoje hipotezy na globalną skalę.

Już wstępna walidacja danych, opisana w artykule, potwierdza ich wysoką jakość. Zaobserwowano na przykład silne, oczekiwane korelacje – jak ta między wiekiem a długością związku czy między poszczególnymi składowymi miłości a ogólną satysfakcją ze związku. To dowód, że zebrane dane są rzetelne.

Kluczowe przesłanie tego projektu jest następujące:

1. Kończy się era psychologii WEIRD. Badania nad ludzką naturą muszą być globalne, by mogły rościć sobie prawo do uniwersalności.

2. Technologia umożliwia naukę na niespotykaną skalę. Dzięki współpracy online i narzędziom takim jak Qualtrics, możliwe stało się przeprowadzenie badania, które jeszcze 20 lat temu byłoby logistycznym koszmarem.

3. Mamy narzędzie, by oddzielić to, co uniwersalne, od tego, co kulturowe. Możemy wreszcie odpowiedzieć na pytanie, czy miłość ma jedno, ewolucyjne oblicze, czy też jest to zjawisko o tysiącu twarzy, malowane pędzlem lokalnej kultury, religii i historii.

Ten zbiór danych to kamień węgielny pod budowę nowej, prawdziwie globalnej psychologii miłości. Jego analiza zajmie lata i zaowocuje setkami publikacji, które na nowo zdefiniują nasze rozumienie tego, co to znaczy kochać i być kochanym w XXI wieku.

Pomysł na doktorat

Tytuł rozprawy: „Uniwersalne predyktory a kulturowe moderatory zazdrości w związkach romantycznych: Międzykulturowa analiza porównawcza wpływu nierówności płci, kolektywizmu i mobilności relacyjnej na podstawie globalnego zbioru danych.”

Koncepcja: Doktorat wykorzystałby pełen potencjał tego unikalnego zbioru danych do przetestowania konkurencyjnych teorii zazdrości. Praca analizowałaby, czy uniwersalne predyktory (np. różnice płci w reakcji na niewierność emocjonalną vs. seksualną), postulowane przez psychologię ewolucyjną, są stałe we wszystkich kulturach. Głównym celem byłoby zbadanie, w jakim stopniu czynniki kulturowe, takie jak poziom równości płci w danym kraju, dominujący kolektywizm czy łatwość w nawiązywaniu nowych relacji (mobilność relacyjna), moderują (czyli wzmacniają lub osłabiają) te uniwersalne wzorce. Taka praca wniosłaby znaczący wkład w debatę natura vs. kultura w kontekście ludzkich emocji.