„Milenialsi są narcystyczni ?” – dekonstrukcja mitu o pokoleniu selfie w świetle badań wartości

Badania nad narcyzmem wskazują na wzrost pewnych wskaźników narcyzmu w okresie od lat 80. XX wieku do początku XXI wieku, lecz wyniki te są kwestionowane przez krytyków metodologii oraz nowe dane sugerujące, że różnice międzypokoleniowe mogą być artefaktem metody pomiaru albo zjawiskiem związanym z wiekiem czy etapem rozwojowym (files.fisher.osu.edu, American Psychological Association). Analizy wartości według modelu Schwartza pokazują, że atrybuty związane z osiąganiem i władzą wiążą się z wyższymi wynikami w testach narcyzmu niezależnie od pokolenia, co sugeruje, że kontekst wartości może wyjaśniać różnice indywidualne bardziej niż przynależność generacyjna (ScienceDirect, ScienceDirect).

Mit narcystycznego pokolenia

Popularne przekonania

W mediach pokolenie milenialsów często nazywane jest „pokoleniem selfie” i oskarżane o nadmierny egoizm oraz skoncentrowanie na własnej osobie (Time). Jean Twenge jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych autorek promujących tezę o wzroście narcyzmu wśród młodych dorosłych na Zachodzie, wskazując na rosnące wyniki w kwestionariuszu NPI (Narcissistic Personality Inventory) od lat 80. XX wieku (BBC).

Geneza mitu

Twenge i Campbell w „The Narcissism Epidemic” argumentują, że wzrost narcyzmu wiąże się z kulturą promującą samoocenę, nadopiekuńczymi rodzicami oraz powstaniem mediów społecznościowych, które nagradzają zachowania autoeksponujące (Simon & Schuster).

Badania naukowe nad narcyzmem

Meta-analizy cross-temporal

Twenge i współpracownicy wykazali, że średnie wyniki NPI wzrosły o około 30 % w badaniach studentów amerykańskich od 1982 do 2006 roku (15,44 vs. 17,65 na 40 punktów) (files.fisher.osu.edu). Jednak przegląd longitudinalny w „Development of Narcissism Across the Life Span” nie potwierdza jednoznacznie trwałego wzrostu narcyzmu, wskazując raczej na fluktuacje związane z wiekiem i rolami społecznymi (American Psychological Association).

Krytyka metodologii

Krytycy, tacy jak autorzy artykułu „The Dangers of Generational Myth-Making”, podkreślają, że zmiany w wynikach NPI mogą wynikać z efektu kohortowego, różnic w doborze próby lub modyfikacjach kwestionariusza w czasie (SAGE Journals). Analiza danych Stewart i Bernhardta z 1976–2008 nie wykazała istotnych trendów w egotyzmie czy narcyzmie wśród licealistów i studentów, co podważa narrację o „narodzinach” narcyzmu w pokoleniu milenialsów (gceps.princeton.edu).

Badania wartości i ich związek z narcyzmem

Model wartości Schwartza

Według modelu wartości Shalom H. Schwartza, wartości takie jak osiąganie (achievement) i władza (power) korelują dodatnio z cechami narcystycznymi, podczas gdy wartości prospołeczne (np. uniwersalizm, dobroć) wykazują korelacje ujemne (ScienceDirect). Badanie „Value Preferences Predicting Narcissistic Personality Traits” ukazuje, że jednostki przywiązujące dużą wagę do sukcesu mają wyższe wskaźniki narcyzmu niezależnie od grupy społeczno-ekonomicznej (ERIC).

Ekstrinsiczne vs. intrynsyczne wartości

Twenge i współautorzy sugerują, że milenialsi przemieszczają się w stronę wartości ekstrynsycznych (pieniądze, wizerunek, sława) kosztem intrynsycznych (poczucie wspólnoty, afiliacja) (BBC). Natomiast Hall i Arnett wskazują, że młodzi ludzie przywiązują znaczną wagę do wartości prospołecznych, co przeczy poglądowi o dominacji narcyzmu w tym pokoleniu (The Atlantic). Ponadto badanie dotyczące hedonizmu, osiągania i władzy potwierdza, że powiązania wartości z narcyzmem są uniwersalne, a nie specyficzne dla milenialsów (ScienceDirect).

Synteza i dekonstukcja mitu

1. Zmiany metodyczne: Wzrost wskaźników NPI może wynikać z różnic w narzędziach pomiaru oraz zmian w populacji badanych, niekoniecznie z prawdziwego wzrostu cech narcystycznych (SAGE Journals, ResearchGate).
2. Kontekst wiekowy: Badania longitudinalne pokazują, że narcyzm ulega fluktuacjom w różnych etapach życia, a młodzi dorośli istotnie wykazują wyższe wskaźniki niż osoby starsze, co tłumaczy część obserwowanych różnic (PMC).
3. Rola wartości: Wartości agenticzne (osiąganie, władza) sprzyjają narcyzmowi niezależnie od pokolenia; w związku z tym indywidualna skłonność do narcyzmu lepiej wyjaśnia się preferencjami wartości niż rokiem urodzenia (ScienceDirect, ERIC).

Wnioski praktyczne

• Nie ma jednoznacznego dowodu na to, że milenialsi są bardziej narcystyczni od wcześniejszych pokoleń; wiele analiz wskazuje na podobny poziom cech narcystycznych po uwzględnieniu wieku i wartości.
• Mit pokoleniowy funkcjonuje głównie dzięki narracji medialnej i selekcji badań, które potwierdzają tezę o wzroście narcyzmu.
• Rekomendacja dla autorów blogów: Artykuł o długości około 1 200–1 500 słów, podzielony na 6–8 sekcji z wyraźnymi śródtytułami, zapewni równowagę między głębią analizy a przystępnością dla czytelnika.

Pomysł na doktorat po przeczytaniu tego wpisu?

Proponowany doktorat mógłby skupić się na analizie dynamicznych interakcji między systemem wartości według modelu Schwartza a fluktuacjami wskaźników narcyzmu w różnych kohortach wiekowych, z uwzględnieniem krytyki metodologicznej dotyczącej pomiaru narcyzmu, jak NPI. Celem byłoby zbadanie, w jakim stopniu zmiany w preferencjach wartości (np. przesunięcie ku wartościom osiągnięć i władzy versus wartościom prospołecznym) w cyklu życia jednostki, a nie wyłącznie przynależność pokoleniowa, moderują ekspresję cech narcystycznych, oraz jak te zależności różnią się w zależności od zastosowanych narzędzi pomiarowych i etapów rozwojowych badanych, co pozwoliłoby na głębsze zrozumienie mechanizmów kształtujących indywidualne różnice w narcyzmie poza uproszczonymi narracjami pokoleniowymi.