AI zamiast pilota: jak niemiecki startup Helsing buduje nową armię Europy

Koniec strategicznej drzemki Europy

Przez ponad trzy dekady, od upadku muru berlińskiego, Europa żyła w komforcie strategicznej drzemki. Polegając na militarnym parasolu Stanów Zjednoczonych i wierząc w koniec historii, kontynent systematycznie redukował swoje zdolności obronne. Dziś, w obliczu brutalnej wojny na Ukrainie, rosnącej agresji Rosji i coraz bardziej niepewnego zaangażowania Waszyngtonu, Europa budzi się w nowej, niebezpiecznej rzeczywistości.

To przebudzenie nie jest jednak powrotem do przeszłości – do epoki czołgów i masowych armii. To skok w przyszłość, w której o suwerenności i bezpieczeństwie decydować będzie nie tylko stal, ale przede wszystkim oprogramowanie. W samym sercu tej transformacji, w niepozornym monachijskim biurowcu, czteroletni startup Helsing pracuje nad technologią, która ma stać się nowym, cyfrowym kręgosłupem obronnym Europy. To historia o tym, jak kontynent w pośpiechu próbuje nadrobić stracony czas, stawiając wszystko na jedną kartę: sztuczną inteligencję.

Nowy kręgosłup Europy: co właściwie buduje Helsing?

Helsing nie jest typowym producentem uzbrojenia. Ich kluczowym produktem nie jest hardware – drony, samoloty czy okręty – ale oprogramowanie, czyli mózg, który ma uczynić istniejące i nowe platformy bojowe inteligentnymi, autonomicznymi i zdolnymi do współpracy w roju. Ich strategia opiera się na koncepcji „masy autonomicznej”: zalania pola bitwy dużą liczbą stosunkowo tanich, ale inteligentnych systemów, które są w stanie przytłoczyć droższego i bardziej tradycyjnego przeciwnika.

Ich portfolio projektów, rozwijanych za drzwiami oznaczonymi jako „maksymalne bezpieczeństwo”, obejmuje trzy kluczowe domeny:

Firma wysłała już około 2000 dronów na Ukrainę, gdzie z sukcesem niszczyły one rosyjskie cele, takie jak transportery opancerzone czy stacje radarowe, co stanowi bezcenny poligon doświadczalny dla ich technologii.

Katalizator zmiany: dlaczego startup jest dziś wart 12 miliardów euro?

Gdy w 2021 roku Helsing startował, jego założyciele – przedsiębiorca z branży gier wideo, były urzędnik ministerstwa obrony i badacz medycznej AI – z trudem zebrali pierwsze fundusze. Europejscy inwestorzy, kierując się względami etycznymi, stronili od technologii obronnych. Wszystko zmieniła pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę.

1. Katalizator geopolityczny: Wojna udowodniła, że konflikt w Europie jest realny, a Ukraina stała się pierwszym na świecie „laboratorium wojny AI”. Nastawienie w Europie zmieniło się z „poczekamy, zobaczymy” na „musimy budować teraz”.

2. Katalizator finansowy: Zmiana ta uruchomiła bezprecedensowy strumień pieniędzy. Wydatki wojskowe UE wzrosły o 30% w ciągu dwóch lat, a inicjatywa „ReArm Europe” ma na celu zmobilizowanie 800 miliardów euro na cele obronne do 2030 roku.

3. Katalizator inwestycyjny: Prywatny kapitał, w tym fundusze z USA, dostrzegł gigantyczną szansę. Wycena Helsing poszybowała do 12 miliardów euro, czyniąc go jednym z najcenniejszych startupów technologicznych na kontynencie i europejską odpowiedzią na amerykańskich gigantów, takich jak Palantir czy Anduril.

Wyzwania na drodze do suwerenności: realna ocena sytuacji

Mimo spektakularnych sukcesów i gigantycznej wyceny, droga Helsing jest pełna wyzwań.

• Zatłoczony rynek: Konkurencja w sektorze dronów AI jest ogromna. Co więcej, po zakończeniu wojny Ukraina, ze swoimi sprawdzonymi w boju i tanimi technologiami, stanie się potężnym graczem na rynku globalnym.

• Krytyka i wydajność: Nie wszystkie produkty firmy zbierały pozytywne recenzje. Wcześniejsze modele dronów były krytykowane przez ukraińskich żołnierzy, co zmusiło firmę do szybkiej nauki i iteracji, której owocem jest nowy model HX-2.

• Łańcuchy dostaw: Budowanie europejskiej suwerenności technologicznej jest niezwykle trudne, gdy kluczowe komponenty, takie jak specjalistyczne układy elektroniczne czy materiały wybuchowe, produkowane są głównie w Chinach.

• Bezpieczeństwo: Jako kluczowy element nowej architektury obronnej Europy, Helsing jest celem o najwyższym priorytecie dla obcych wywiadów. Zagrożenie sabotażem i atakami hakerskimi jest tak realne, że lokalizacje niektórych zakładów produkcyjnych są utrzymywane w ścisłej tajemnicy.

Wnioski: wyścig, w którym stawką jest przyszłość

Helsing jest czymś więcej niż tylko firmą technologiczną. To symbol fundamentalnej zmiany, jaka zachodzi w Europie. To zakład, że innowacyjność, szybkość działania i potęga oprogramowania mogą zniwelować dekady zaniedbań w tradycyjnych zdolnościach militarnych. To próba zbudowania technologicznej fortecy, która pozwoli Europie samodzielnie kształtować swój los w coraz bardziej niebezpiecznym świecie. Stawka w tym wyścigu jest ogromna i, jak mówi jeden z dyrektorów firmy, „nie możemy sobie pozwolić na samozadowolenie”.

Pomysł na doktorat

Tytuł rozprawy: „Zdecentralizowane podejmowanie decyzji w rojach autonomicznych systemów bojowych w warunkach walki elektronicznej i dezinformacji: Modelowanie i symulacja strategii dla »masy autonomicznej«.”

Koncepcja: Praca skupiałaby się na rdzeniu strategii „masy autonomicznej” – zdolności roju do efektywnego działania mimo zakłóceń i ataków. Doktorat badałby, za pomocą zaawansowanych symulacji i modeli opartych na uczeniu ze wzmocnieniem (reinforcement learning), jak rój dronów może adaptacyjnie zmieniać swoją taktykę w odpowiedzi na: a) utratę komunikacji z centrum dowodzenia, b) próby przejęcia kontroli nad częścią roju (tzw. ataki Sybilli), c) pojawienie się fałszywych celów generowanych przez przeciwnika. Celem byłoby opracowanie algorytmów decyzyjnych, które zwiększają odporność i autonomię roju, czyniąc go prawdziwie skutecznym narzędziem na zdecentralizowanym polu walki przyszłości.