Kobiety inwestują lepiej: jak rosnąca zamożność pań zmienia finanse

Streszczenie dla Kadry Zarządczej

Wzrost zamożności kobiet stanowi jeden z najważniejszych i najbardziej transformacyjnych megatrendów ekonomicznych XXI wieku. Proces ten, napędzany przez bezprecedensowe transfery majątkowe oraz rosnącą aktywność zawodową i przedsiębiorczość kobiet, fundamentalnie zmienia krajobraz rynków finansowych. Niniejszy raport dostarcza dogłębnej analizy tego zjawiska, koncentrując się na unikalnych wzorcach inwestycyjnych kobiet, ich udowodnionej efektywności oraz strategicznych implikacjach dla sektora zarządzania aktywami.

Analiza danych jednoznacznie wskazuje, że kobiety inwestują inaczej niż mężczyźni. Ich podejście charakteryzuje się większą orientacją na cel, dłuższym horyzontem czasowym i bardziej świadomym zarządzaniem ryzykiem. Paradoksalnie, te cechy, często mylnie interpretowane jako nadmierna ostrożność, prowadzą do osiągania systematycznie wyższych stóp zwrotu. Głośne stwierdzenie „niemal niemożliwe, by nie zarobić” odnosi się bezpośrednio do tej zdyscyplinowanej, regularnej strategii inwestycyjnej, która w długim terminie minimalizuje wpływ emocji na decyzje, uśrednia koszt zakupu i w pełni wykorzystuje potęgę procentu składanego.

W obliczu tych faktów, sektor finansowy stoi przed pilnym wyzwaniem i jednocześnie ogromną szansą. Instytucje, które jako pierwsze porzucą przestarzałe stereotypy i dostosują swoje strategie, produkty oraz modele komunikacji, aby skutecznie dotrzeć do tej rosnącej i wciąż niedocenianej grupy klientek, zyskają kluczową przewagę konkurencyjną. Strategiczne rekomendacje zawarte w tym raporcie koncentrują się na budowaniu zaufania poprzez edukację i transparentność, rozwoju oferty opartej na wartościach (ESG), personalizacji usług z wykorzystaniem technologii (FinTech, robo-doradztwo) oraz fundamentalnej zmianie kultury organizacyjnej w kierunku autentycznego zrozumienia potrzeb i motywacji kobiet-inwestorek.

Rozdział 1: Nowa Potęga Ekonomiczna – Rosnące Bogactwo Kobiet w Polsce i na Świecie

Krajobraz globalnego bogactwa przechodzi cichą, lecz fundamentalną rewolucję. Kobiety, przez dekady marginalizowane w dyskusjach o wielkim kapitale, stają się centralną postacią jednego z najważniejszych trendów ekonomicznych naszych czasów. Ich rosnąca siła finansowa, napędzana złożonymi procesami demograficznymi i społecznymi, redefiniuje zasady gry na rynkach inwestycyjnych i stawia nowe wyzwania przed całym sektorem usług finansowych.

1.1. Globalna Zmiana Paradygmatu: Feminizacja Bogactwa

Dane analityczne nie pozostawiają złudzeń: jesteśmy świadkami dynamicznej feminizacji bogactwa. Raporty wiodących firm doradczych, takich jak Boston Consulting Group (BCG) i Julius Baer, konsekwentnie wskazują, że tempo akumulacji majątku przez kobiety znacząco przewyższa dynamikę obserwowaną u mężczyzn. Skumulowany roczny wskaźnik wzrostu (CAGR) dla majątku kobiet szacowany jest na 7,2%, podczas gdy dla mężczyzn wynosi on 5,2%.1 Prognozy wskazują, że do 2030 roku udział kobiet w detalicznych aktywach finansowych w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej wzrośnie do poziomu 40–45%.3 Już dziś kobiety kontrolują około jednej trzeciej globalnego bogactwa 2 i każdego roku dodają do globalnej puli majątku zawrotną kwotę 5 bilionów dolarów.2

U podstaw tego zjawiska leży kilka kluczowych czynników. Przede wszystkim, kobiety na całym świecie osiągają coraz wyższy poziom edukacji, co przekłada się na lepsze perspektywy zawodowe i wyższe dochody. Rośnie ich udział na stanowiskach kierowniczych i w przedsiębiorczości, co pozwala na samodzielne generowanie i pomnażanie kapitału.2 Ten trend odwraca historyczny model, w którym bogactwo kobiet pochodziło głównie z dziedziczenia rodzinnego.

1.2. Wielki Transfer Majątku: Dziedziczenie Horyzontalne i Międzypokoleniowe

Proces wzrostu zamożności kobiet jest dodatkowo potęgowany przez największy w historii transfer majątku. Analitycy wyróżniają tu dwa kluczowe, równoległe zjawiska.

Pierwszym jest transfer horyzontalny, czyli dziedziczenie majątku wewnątrz tego samego pokolenia, głównie po zmarłych współmałżonkach. Ze względu na statystycznie dłuższą oczekiwaną długość życia, kobiety często przejmują zarządzanie majątkiem rodzinnym. Bank UBS szacuje, że w perspektywie najbliższych 20-25 lat w ręce wdów trafi aż 9 bilionów dolarów.7 Prognozy McKinsey i Bank of America wskazują, że do 2030 roku kobiety będą kontrolować większość z 30 bilionów dolarów aktywów należących obecnie do pokolenia Baby Boomers.6

Drugim zjawiskiem jest transfer międzypokoleniowy, w którym beneficjentkami stają się młodsze pokolenia kobiet – Millenialsi i Generacja Z. Są one nie tylko lepiej wykształcone, ale również wykazują znacznie większą świadomość finansową i chęć do aktywnego zarządzania odziedziczonym kapitałem, w przeciwieństwie do swoich matek i babć.6

Oba te procesy sprawiają, że sektor finansowy ma do czynienia z co najmniej dwiema odrębnymi, lecz równie ważnymi grupami klientek. Z jednej strony są to kobiety starsze, które często po raz pierwszy w życiu stają przed wyzwaniem samodzielnego zarządzania znacznym majątkiem. Z drugiej strony – młode, ambitne kobiety, które aktywnie budują własny kapitał lub wchodzą w posiadanie odziedziczonych środków z gotową wizją ich pomnażania. Skuteczne strategie obsługi tych grup muszą uwzględniać ich fundamentalnie różne potrzeby, doświadczenia i cele.

1.3. Polski Kontekst: Szanse i Strukturalne Bariery

Na tle globalnych trendów, sytuacja w Polsce jest złożona i pełna kontrastów. Z jednej strony obserwujemy wyraźne pozytywne zmiany. Aktywność zawodowa Polek systematycznie rośnie – w 2021 roku wskaźnik zatrudnienia kobiet w wieku 15-64 lat wyniósł 64%, co jest wartością wyższą od średniej unijnej.13 W latach 2004-2020 siła nabywcza średnich wynagrodzeń kobiet wzrosła aż o 80%.13 Polki stanowią znaczącą siłę w kadrach zarządzających (43% stanowisk kierowniczych) i w przedsiębiorczości (34% jednoosobowych działalności gospodarczych należy do kobiet).13

Z drugiej strony, wciąż istnieją poważne bariery strukturalne. Udział kobiet w zarządach i radach nadzorczych spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie jest niski i rośnie bardzo powoli. W zależności od badania i metodologii, wskaźnik ten waha się w przedziale 15,5% – 18,4%.15 To wynik plasujący Polskę znacznie poniżej średniej europejskiej, która wynosi 32,2%.17 Utrzymuje się również luka płacowa, szacowana na od 4,5% do 10,4% w zależności od sposobu kalkulacji.13

Ten obraz sugeruje istnienie w Polsce swoistego paradoksu. Kraj posiada dużą i kompetentną grupę kobiet-liderek, co widać po wysokim odsetku menedżerek (43%) i prezesek firm (28%).13 Jednakże napotykają one na „szklany sufit” na najwyższych szczeblach największych korporacji. Problemem nie jest brak talentów, lecz bariery systemowe, takie jak kultura korporacyjna, zdominowane przez mężczyzn sieci kontaktów czy nieformalne procesy rekrutacyjne. Dla sektora finansowego jest to ważny sygnał: istnieje w Polsce ogromna, zamożna i decyzyjna grupa klientek z segmentu private banking i wealth management, która, choć niewidoczna w składach zarządów spółek z indeksu WIG20, stanowi niezwykle atrakcyjny i wciąż niedoceniany rynek.

Presję na zmiany zwiększają regulacje unijne. Dyrektywa o równowadze płci (tzw. Women on Boards Directive) nakłada na spółki giełdowe obowiązek dążenia do osiągnięcia minimum 40% reprezentacji płci niedoreprezentowanej na stanowiskach dyrektorów niewykonawczych lub 33% na wszystkich stanowiskach dyrektorskich do czerwca 2026 roku.15 Wdrożenie tych przepisów będzie musiało przyspieszyć zmiany w strukturach zarządczych polskich firm.

Rozdział 2: Psychologia Inwestorki: Analiza Behawioralna Różnic Płciowych

Zrozumienie rosnącej siły ekonomicznej kobiet wymaga nie tylko analizy danych makroekonomicznych, ale przede wszystkim wniknięcia w psychologiczne i behawioralne uwarunkowania ich decyzji finansowych. Kobiety nie tylko stają się bogatsze – one zarządzają tym bogactwem w sposób fundamentalnie odmienny od mężczyzn. Ta odmienność, często sprowadzana do uproszczonego stereotypu „awersji do ryzyka”, w rzeczywistości jest złożonym zjawiskiem, które po głębszej analizie okazuje się być kluczem do ich inwestycyjnego sukcesu.

2.1. Świadomość Ryzyka vs. Awersja do Ryzyka: Dekonstrukcja Mitu

Dominujący w branży finansowej mit przedstawia kobiety jako inwestorki z natury „bojaźliwe” i unikające ryzyka. Dane pokazują jednak znacznie bardziej zniuansowany obraz. Kobiety nie tyle cechuje awersja do ryzyka (risk-aversion), co wyższa świadomość ryzyka (risk-awareness).3 Oznacza to, że są one skłonne podejmować skalkulowane ryzyko, ale dopiero po dogłębnym zrozumieniu jego natury, potencjalnych konsekwencji i, co najważniejsze, po dopasowaniu go do swoich długoterminowych celów.22

Badania ilościowe potwierdzają tę tezę. Zaledwie co piąta inwestorka deklaruje, że nie akceptuje żadnego ryzyka inwestycyjnego. Większość, bo blisko 56%, jest gotowa zaakceptować niewielką stratę. Różnice stają się najbardziej widoczne przy skrajnych postawach: tylko 22,3% kobiet akceptuje możliwość poniesienia dużej straty w zamian za potencjalnie wysoki zysk, w porównaniu do 29,9% mężczyzn. Przepaść jest największa w przypadku gotowości do podjęcia najwyższego ryzyka w nadziei na ponadprzeciętne zyski – taką postawę deklaruje zaledwie 1,1% kobiet wobec aż 12,8% mężczyzn.23 Nie jest to więc unikanie ryzyka za wszelką cenę, lecz jego inteligentne skalowanie. To fundamentalna zmiana perspektywy: z postrzegania kobiet jako „zbyt ostrożnych” na postrzeganie ich jako „bardziej zdyscyplinowanych i strategicznych”. Ta „inteligencja ryzyka” chroni je przed podejmowaniem nieprzemyślanych, emocjonalnych decyzji, które często prowadzą do strat.

2.2. Horyzont Czasowy i Dyscyplina: Strategia „Kup i Trzymaj” w Praktyce

Odmienne podejście do ryzyka jest ściśle powiązane z horyzontem czasowym i motywacjami inwestycyjnymi. Kobiety znacznie częściej niż mężczyźni inwestują z myślą o realizacji konkretnych, długoterminowych celów życiowych, takich jak zabezpieczenie emerytury, edukacja dzieci czy finansowa niezależność, a nie dla samej ekscytacji związanej z „pokonaniem rynku” czy prześcignięciem benchmarku.3

To celowe, długofalowe podejście w naturalny sposób promuje dyscyplinę i cierpliwość. Przejawia się to w znacznie niższej częstotliwości transakcji. Liczne badania wskazują, że kobiety kupują i sprzedają aktywa o połowę rzadziej niż mężczyźni.22 Są również o około 25% mniej skłonne do panicznej wyprzedaży swoich aktywów podczas gwałtownych spadków na giełdzie.25 Ich zachowanie jest spójne z psychologiczną potrzebą trzymania się z góry ustalonego planu, a nie reagowania na krótkoterminowy „szum” informacyjny.27 Ta strategia, znana jako „kup i trzymaj” (buy and hold), jest powszechnie uznawana przez ekspertów za jedną z najskuteczniejszych dróg do budowania bogactwa w długim terminie.

2.3. Paradoks Pewności Siebie: Jak Niższa Pewność Prowadzi do Lepszych Decyzji

Jednym z najciekawszych i najbardziej brzemiennych w skutki zjawisk jest tzw. „luka w pewności siebie” (confidence gap). Kobiety, pomimo posiadania porównywalnych, a często wyższych kompetencji, systematycznie niżej oceniają swoją wiedzę i umiejętności inwestycyjne. Zaledwie 9% z nich uważa, że może radzić sobie na rynku lepiej od mężczyzn.22 W badaniu Fidelity aż 72% kobiet oceniło swoją wiedzę jako początkującą lub zerową, podczas gdy wśród mężczyzn odsetek ten wyniósł 53%.28

Ten brak pewności siebie, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się wadą, w rzeczywistości jest potężną tarczą ochronną przed jednym z najgroźniejszych błędów poznawczych w inwestowaniu: nadmierną pewnością siebie (overconfidence). To właśnie ten błąd, dobrze udokumentowany w finansach behawioralnych 29, prowadzi mężczyzn do iluzji kontroli nad rynkiem, nadmiernego handlu (generującego wysokie koszty transakcyjne) oraz podejmowania niepotrzebnego, nieskalkulowanego ryzyka.

Niższa pewność siebie u kobiet skutkuje natomiast bardziej pożądanymi zachowaniami inwestycyjnymi. Skłania je do bardziej dogłębnej analizy przed podjęciem decyzji, poszukiwania większej ilości informacji i większej otwartości na korzystanie z profesjonalnych porad.1 W efekcie, ich decyzje są rzadsze, ale lepiej przemyślane i ostatecznie – bardziej trafne.

2.4. Wpływ Czynników Społeczno-Kulturowych (Socjalizacja Finansowa)

Różnice w podejściu do finansów nie są wyłącznie kwestią indywidualnej psychologii; mają głębokie korzenie w procesach socjalizacji.32 Stereotypy dotyczące ról płciowych, utrwalane przez pokolenia, wpływają na wychowanie i edukację finansową od najmłodszych lat.32 Badania prowadzone w Niemczech wykazały, że w domach rodzinnych znacznie rzadziej rozmawia się o finansach z córkami niż z synami, a kobiety częściej deklarują, że nie zdobyły kompetencji finansowych w szkole.34

Tradycyjny podział ról, w którym to mężczyzna był odpowiedzialny za „poważne” decyzje inwestycyjne, a kobieta za zarządzanie bieżącym budżetem domowym, prowadził do braku kobiecych wzorców w świecie inwestycji i utrwalał lukę w wiedzy i pewności siebie.1 Zrozumienie tych uwarunkowań jest kluczowe dla instytucji finansowych, które chcą skutecznie dotrzeć do klientek. Standardowe ankiety profilu ryzyka, stosowane np. w ramach dyrektywy MiFID, mogą błędnie klasyfikować kobiety, jeśli nie uwzględnią kontekstu ich celów życiowych. Pytanie „Jaką stratę jesteś w stanie zaakceptować?” zadane w oderwaniu od celu może prowadzić do zaniżonej oceny ich faktycznej tolerancji na ryzyko. Kobieta może nie akceptować abstrakcyjnej straty, ale będzie gotowa ją ponieść, jeśli zrozumie, że jest to nieodłączny element długoterminowej strategii, która pozwoli jej zrealizować ważny dla niej cel, np. zapewnić dziecku najlepszą edukację. Wymaga to od doradców fundamentalnej zmiany sposobu prowadzenia rozmów i profilowania klientek.

Rozdział 3: Efektywność Inwestycyjna a Płeć: Kto Osiąga Lepsze Wyniki i Dlaczego?

Analiza behawioralna wskazuje, że kobiety i mężczyźni podchodzą do inwestowania w odmienny sposób. Naturalne pytanie, które się nasuwa, brzmi: czy te różnice przekładają się na realne wyniki finansowe? Odpowiedź, poparta licznymi badaniami z całego świata, jest jednoznaczna i dla wielu może być zaskakująca. Mimo niższej pewności siebie i postrzeganej awersji do ryzyka, kobiety jako inwestorki systematycznie osiągają lepsze stopy zwrotu.

3.1. Twarde Dane: Analiza Porównawcza Stóp Zwrotu

Dowody na wyższą efektywność inwestycyjną kobiet są solidne i pochodzą z różnorodnych źródeł.

• Raport UBS „Kobiety w świecie inwestycji” jest jednym z najczęściej cytowanych. Wskazuje on, że kobiety osiągają stopy zwrotu wyższe od mężczyzn o prawie 2 punkty procentowe.22
• Badanie Fidelity, obejmujące analizę 5 milionów kont klienckich, wykazało, że kobiety prześcigają mężczyzn średnio o 0,4 punktu procentowego rocznie.36
• Analiza brytyjskiej firmy Hargreaves Lansdown również potwierdza ten trend, wskazując na roczną przewagę kobiet na poziomie 0,81 punktu procentowego.37
• Pionierskie badania Brada Barbera i Terrance’a Odeana, oparte na analizie transakcji na giełdzie, pokazały, że po uwzględnieniu kosztów transakcyjnych, portfele kobiet radziły sobie znacznie lepiej. Straty w stosunku do benchmarku rynkowego wynosiły dla kobiet około -2,0 p.p., podczas gdy dla mężczyzn wahały się między -3,0 p.p. a -3,5 p.p..29

Co więcej, kobiety wykazują nie tylko zdolność do generowania wyższych zysków, ale także lepszą umiejętność ochrony kapitału w trudnych czasach. W okresach rynkowych spadków ich portfele tracą na wartości mniej niż portfele mężczyzn. Przykładowo, w relatywnie trudnym dla rynków 2015 roku, kobiety straciły średnio 2,5%, podczas gdy mężczyźni aż 3,8%.26

3.2. Kluczowe Czynniki Przewagi Inwestycyjnej

Wyższa efektywność kobiet nie jest dziełem przypadku ani lepszego „wyczucia rynku”. Jest to logiczna konsekwencja ich zdyscyplinowanego i przemyślanego podejścia, które manifestuje się w kilku kluczowych obszarach:

• Niższe koszty transakcyjne: To jeden z najważniejszych, a często niedocenianych czynników. Jak wspomniano wcześniej, kobiety handlują o 40-50% rzadziej niż mężczyźni.22 Każda transakcja wiąże się z prowizją lub spreadem. W długim terminie, suma tych kosztów potrafi znacząco obniżyć ostateczną stopę zwrotu. Mniejsza aktywność kobiet bezpośrednio przekłada się na niższe koszty, co stanowi ich wbudowaną przewagę.
• Unikanie spekulacji i pułapek behawioralnych: Mężczyźni, napędzani często nadmierną pewnością siebie i chęcią „pokonania rynku”, częściej ulegają pokusie spekulacji, pogoni za „gorącymi” akcjami i próbom przewidywania krótkoterminowych ruchów cen. Prowadzi to do klasycznych błędów: kupowania na szczytach hossy (gdy wszyscy o czymś mówią) i panicznej sprzedaży na dnach bessy (gdy dominuje strach). Kobiety, trzymając się swoich długoterminowych planów, w dużej mierze unikają tych kosztownych pułapek emocjonalnych.3
• Bardziej zrównoważony dobór aktywów: Portfele kobiet są często lepiej zdywersyfikowane i oparte na bardziej stabilnych fundamentach. Chętniej wybierają one aktywa uznawane za bezpieczniejsze, takie jak obligacje skarbowe, lokaty bankowe, nieruchomości czy kruszce.23 W ich portfelach znacznie rzadziej pojawiają się instrumenty o najwyższym profilu ryzyka, takie jak kryptowaluty (posiada je 12,1% inwestorek w porównaniu do 31,2% inwestorów) czy pojedyncze akcje z Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (17,8% vs 42,6%).23

Można zatem stwierdzić, że przewaga inwestycyjna kobiet nie wynika z jednego „genialnego” ruchu, ale jest sumą wielu małych, zdyscyplinowanych kroków i unikania kosztownych błędów. Demistyfikuje to popularny obraz sukcesu inwestycyjnego – nie jest on domeną geniuszy, lecz ludzi cierpliwych i konsekwentnych.

3.3. Rola Kobiet-Zarządzających Funduszami

Paradoks polega na tym, że pomimo niezbitych dowodów na wyższą efektywność indywidualnych inwestorek, kobiety są dramatycznie niedoreprezentowane po profesjonalnej stronie rynku. W Polsce stanowią one zaledwie 4% wszystkich zarządzających funduszami.39 Na świecie sytuacja jest niewiele lepsza – odsetek ten wynosi około 11-12%.39

Co istotne, również na tym polu kobiety udowadniają swoje kompetencje. Szereg badań wskazuje, że fundusze inwestycyjne zarządzane przez kobiety lub przez zespoły zróżnicowane płciowo osiągają wyniki co najmniej tak samo dobre, a często lepsze, niż fundusze zarządzane wyłącznie przez mężczyzn.26 Badanie Goldman Sachs przeprowadzone po krachu z marca 2020 roku wykazało, że aż 48% funduszy hedgingowych zarządzanych przez kobiety pobiło rynkowy benchmark, podczas gdy w przypadku funduszy zarządzanych przez mężczyzn odsetek ten wyniósł 37%.36

Niska reprezentacja kobiet w branży wynika z wielu barier, w tym z uprzedzeń samych inwestorów. Badania pokazują, że nawet klienci indywidualni wykazują tendencję do mniejszego zaufania funduszom zarządzanym przez kobiety, co skutkuje niższymi napływami kapitału, nawet jeśli fundusze te mogą pochwalić się doskonałymi wynikami.45

Rozdział 4: „Niemal Niemożliwe, by Nie Zarobić” – Dekonstrukcja Strategii Sukcesu

W dyskusji o kobiecych strategiach inwestycyjnych często pojawia się chwytliwe stwierdzenie: „niemal niemożliwe, by nie zarobić”. Choć na pierwszy rzut oka może ono brzmieć jak uproszczona obietnica łatwego zysku, w rzeczywistości jest to zwięzły manifest niezwykle potężnej i zdyscyplinowanej filozofii inwestycyjnej. Jego siła nie leży w przewidywaniu przyszłości, ale w eliminacji największego wroga inwestora – jego własnych emocji.

4.1. Analiza Cytatu i Jego Kontekstu

Stwierdzenie to spopularyzowała Anna-Sophie Hartvigsen, współzałożycielka platformy edukacyjno-inwestycyjnej Female Invest. W pełnym kontekście jej rada dla klientek brzmi: „inwestujcie co miesiąc, tego samego dnia, i dywersyfikujcie portfel. Historycznie niemal niemożliwe było, by w ten sposób nie zarobić w długim okresie”.3

Analiza tej wypowiedzi ujawnia cztery filary strategii, która stoi za jej pozorną prostotą:

1. Regularność: Inwestowanie systematyczne, co miesiąc, buduje nawyk i pozwala konsekwentnie powiększać kapitał.
2. Dyscyplina: Inwestowanie „tego samego dnia” eliminuje pokusę „timingu”, czyli prób odgadnięcia idealnego momentu na zakup, co jest jedną z najczęstszych przyczyn porażek inwestorów indywidualnych.
3. Dywersyfikacja: Rozłożenie kapitału na różne aktywa minimalizuje ryzyko związane z niepowodzeniem pojedynczej inwestycji.
4. Długi horyzont czasowy: Kluczowe założenie, że strategia ta przynosi efekty w perspektywie wielu lat, a nie dni czy miesięcy.

4.2. Siła Procentu Składanego i Uśredniania Kosztu (Dollar-Cost Averaging)

Strategia rekomendowana przez Hartvigsen opiera się na dwóch potężnych mechanizmach matematycznych. Pierwszym jest uśrednianie ceny zakupu (dollar-cost averaging). Inwestując regularnie tę samą kwotę, w okresach, gdy rynki spadają (a ceny jednostek funduszy czy akcji są niskie), automatycznie kupujemy ich więcej. Gdy rynki rosną (a ceny są wysokie), za tę samą kwotę nabywamy mniej jednostek. W długim terminie prowadzi to do obniżenia średniej ceny zakupu w porównaniu do sytuacji, w której próbowalibyśmy „trafić w dołek”.47

Drugim mechanizmem jest procent składany, nazywany przez Alberta Einsteina „ósmym cudem świata”. W długim horyzoncie czasowym zyski wypracowane przez nasz kapitał zaczynają same generować kolejne zyski. Prowadzi to do wykładniczego, a nie liniowego, wzrostu wartości portfela. Cierpliwość i konsekwencja w reinwestowaniu zysków są tu kluczowe.

4.3. Historyczna Analiza Rynków jako Dowód

Teza, że przy długoterminowym, zdyscyplinowanym podejściu „niemal niemożliwe jest nie zarobić”, znajduje mocne potwierdzenie w danych historycznych. Analiza szerokiego rynku akcji, reprezentowanego przez amerykański indeks S&P 500, pokazuje, że pomimo licznych kryzysów, wojen, recesji i baniek spekulacyjnych, jego długoterminowy trend jest niezmiennie wzrostowy.

• Średnioroczna stopa zwrotu z indeksu S&P 500 od 1957 roku wynosi ponad 10%.47
• W okresie od 1937 do 2024 roku, rynek S&P 500 kończył rok na plusie w 76% przypadków.49
• Prawdopodobieństwo poniesienia straty drastycznie maleje wraz z wydłużaniem horyzontu inwestycyjnego. W przypadku inwestycji trwającej 10 lat, historyczne prawdopodobieństwo straty na amerykańskim rynku akcji jest bliskie zeru.

Oczywiście, przeszłe wyniki nie gwarantują przyszłych stóp zwrotu, ale pokazują one fundamentalną zasadę: gospodarki w długim terminie rozwijają się, a rynki kapitałowe odzwierciedlają ten wzrost. Strategia polegająca na systematycznym uczestnictwie w tym wzroście, zamiast prób jego przechytrzenia, jest statystycznie najpewniejszą drogą do sukcesu.

4.4. Zbieżność Strategii z Kobiecym Stylem Inwestowania

Nie jest przypadkiem, że ta „prosta, ale niełatwa” strategia jest tak bliska kobiecemu stylowi inwestowania. Jej filary – długoterminowość, dyscyplina, unikanie emocjonalnych decyzji i koncentracja na celu – są niemal idealnym odzwierciedleniem cech behawioralnych inwestorek, opisanych szczegółowo w Rozdziale 2.3

Strategia ta nie jest więc strategią „dla kobiet” w sensie wyłączności. Jest to uniwersalna, sprawdzona metoda, którą jednak kobiety, z powodów behawioralnych, wydają się częściej i skuteczniej stosować. Ich naturalne skłonności do planowania i mniejsza podatność na syndrom nadmiernej pewności siebie sprawiają, że trzymanie się tego „nudnego”, ale efektywnego planu przychodzi im łatwiej. Mężczyźni, częściej poszukujący adrenaliny i szybkich zysków, mogą postrzegać tę strategię jako zbyt pasywną i trudniej jest im oprzeć się pokusie jej modyfikacji, co często prowadzi do gorszych wyników.47

Dla doradców finansowych płynie z tego ważny wniosek: komunikując się z klientkami, powinni oni podkreślać, że ich naturalne predyspozycje są ich największym atutem inwestycyjnym. Może to znacząco przyczynić się do budowy ich pewności siebie i utwierdzenia ich w przekonaniu, że podążają właściwą, sprawdzoną ścieżką do finansowego sukcesu.

Rozdział 5: Wartości i Wpływ: Rola Inwestycji ESG i Filantropii

Wzrost zamożności kobiet pociąga za sobą nie tylko zmiany ilościowe na rynkach finansowych, ale także jakościowe. Kobiety, wchodząc w posiadanie coraz większego kapitału, redefiniują samo pojęcie „dobrej inwestycji”. Dla rosnącej liczby z nich, zwrot finansowy przestaje być jedynym kryterium oceny. Równie ważny, a czasem nawet ważniejszy, staje się wymiar etyczny i społeczny – wpływ, jaki ich pieniądze wywierają na świat.

5.1. Inwestowanie Zorientowane na Cel: Więcej Niż Tylko Zysk

Podstawową różnicą w motywacjach inwestycyjnych jest to, że kobiety częściej traktują inwestowanie jako narzędzie do osiągnięcia konkretnych, życiowych celów, a nie jako grę, w której celem jest pokonanie rynku i maksymalizacja stopy zwrotu za wszelką cenę.3 Chcą, aby ich kapitał pracował w służbie wartości, które wyznają, i przyczyniał się do pozytywnych zmian społecznych.3

Ta orientacja na cel i wartości jest widoczna w ich decyzjach. Badanie przeprowadzone przez WealthiHer Network wykazało, że dla 75% kobiet odpowiedzialne inwestowanie jest ważniejsze niż generowane zyski.5 To fundamentalna zmiana w logice podejmowania decyzji finansowych. Podczas gdy tradycyjna teoria finansów rozdziela sferę ryzyka i zwrotu od sfery wartości osobistych, dla wielu kobiet-inwestorek te obszary są nierozerwalnie zintegrowane. Inwestycja, która przynosi wysoki zysk, ale jest sprzeczna z ich przekonaniami – na przykład niszczy środowisko lub opiera się na nieetycznych praktykach pracowniczych – może być przez nie postrzegana jako „zła” inwestycja, niezależnie od jej rentowności.

5.2. Kobiety jako Siła Napędowa Inwestycji ESG

Ta orientacja na wartości w naturalny sposób czyni kobiety główną siłą napędową rewolucji ESG (Environmental, Social, Governance). Istnieje silna i dobrze udokumentowana korelacja między rosnącym bogactwem kobiet a dynamicznym wzrostem popularności inwestycji zrównoważonych. Kobiety są bardziej zainteresowane informacjami na temat ESG i częściej niż mężczyźni planują zwiększyć udział tego typu aktywów w swoich portfelach.51 Dla użytkowniczek platform inwestycyjnych dla kobiet, takie kwestie jak ślad węglowy spółki czy różnorodność w jej zarządzie, stają się kluczowymi kryteriami selekcji inwestycji.3

Co więcej, ten wpływ działa w obie strony, tworząc pętlę pozytywnego sprzężenia zwrotnego. Z jednej strony, kobiety jako inwestorki tworzą presję rynkową na firmy, aby poprawiały swoje praktyki ESG i zwiększały różnorodność w organach zarządczych, chcąc przyciągnąć ich rosnący kapitał.52 Z drugiej strony, badania jednoznacznie wskazują, że większy udział kobiet we władzach spółek bezpośrednio koreluje z lepszymi wynikami w zakresie ESG, wyższą rentownością i niższą zmiennością cen akcji.53 Firmy z większą reprezentacją kobiet w zarządach wykazują lepszą efektywność inwestycji ESG, szczególnie w obszarach środowiskowym (E) i społecznym (S).54 W ten sposób rosnąca siła finansowa kobiet staje się samonapędzającym się mechanizmem, który przyczynia się do poprawy standardów ładu korporacyjnego i zrównoważonego rozwoju na całym rynku.

5.3. Filantropia jako Element Strategii Budowania Majątku

Zaangażowanie kobiet w tworzenie pozytywnego wpływu społecznego wykracza poza rynki kapitałowe i obejmuje również filantropię. Kobiety nie tylko chętniej angażują się w działalność charytatywną, ale także robią to w sposób bardziej strategiczny i zintegrowany ze swoimi planami finansowymi.3

Badania prowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują, że kobiety są bardziej skłonne do przekazywania darowizn i robią to w wyższych kwotach niż mężczyźni o porównywalnym statusie majątkowym.58 W Polsce, choć ogólny odsetek osób pomagających jest podobny w obu grupach płci, kobiety częściej wybierają alternatywne formy wsparcia, takie jak zakupy produktów, z których część zysku jest przeznaczana na cele charytatywne.60 Są również absolutną większością (stanowiąc od 60% do 75%) wśród osób aktywnie zaangażowanych w wolontariat i pracę w organizacjach pozarządowych.61

Eksperci przewidują, że „wielki transfer majątku” w ręce kobiet znacząco zmieni globalny krajobraz filantropii. Spodziewane jest skierowanie znacznie większych środków na cele związane ze wzmacnianiem pozycji kobiet i dziewcząt, sprawiedliwością społeczną, edukacją i ochroną zdrowia.9 Dla doradców finansowych oznacza to konieczność postrzegania filantropii nie jako odrębnej aktywności, ale jako integralnego elementu strategii zarządzania majątkiem klientki, który należy uwzględnić w planowaniu finansowym i podatkowym. Ignorowanie wymiaru ESG i filantropii w rozmowach z klientkami to ryzyko utraty ich zaufania i biznesu. Zamiast pytać tylko „Jaką stopę zwrotu chcesz osiągnąć?”, doradcy powinni zacząć pytać „Jaki wpływ chcesz wywrzeć swoimi pieniędzmi?”.

Rozdział 6: Implikacje dla Sektora Finansowego: Wyzwania, Szanse i Rekomendacje

Rosnąca siła ekonomiczna kobiet nie jest jedynie ciekawostką statystyczną. To fundamentalna zmiana rynkowa, która stwarza ogromne szanse dla instytucji finansowych gotowych na adaptację, ale jednocześnie stanowi egzystencjalne zagrożenie dla tych, które zignorują ten trend. Obecnie branża finansowa w dużej mierze nie jest przygotowana na obsługę tej nowej, potężnej grupy klientek, co prowadzi do powstania tzw. „luki w obsłudze”.

6.1. Identyfikacja „Luki w Obsłudze” (The Advice Gap)

Problem nie polega na tym, że branża nie chce obsługiwać kobiet. Problem polega na tym, że próbuje je obsługiwać w taki sam sposób jak mężczyzn, nie rozumiejąc fundamentalnych różnic w ich motywacjach, procesie decyzyjnym i definicji sukcesu finansowego. Ta „luka w zrozumieniu” prowadzi do poczucia bycia niedocenianą i niezrozumianą przez zdominowany przez mężczyzn świat finansów.10

Najbardziej jaskrawym dowodem na istnienie tej luki jest fakt, że szacunkowo 70% wdów zmienia swojego doradcę finansowego w ciągu pierwszego roku po śmierci męża.10 Oznacza to, że przez lata trwania relacji z bankiem, doradca nie zbudował żadnej więzi z kobietą, traktując ją jako pasywnego uczestnika procesu. Firmy finansowe często nie oferują produktów i usług skrojonych na miarę specyficznych potrzeb kobiet, a ich komunikacja marketingowa bywa oparta na szkodliwych stereotypach, np. nadmiernie podkreślając potrzebę bezpieczeństwa i ignorując ich ambicje oraz zdolność do podejmowania skalkulowanego ryzyka.67

6.2. Projektowanie Produktów i Usług Finansowych z Myślą o Kobietach (Women-Centric Design)

Kluczem do zasypania „luki w obsłudze” jest świadome projektowanie produktów i usług z myślą o kobietach (women-centric design). Wymaga to odejścia od uniwersalnego podejścia i zrozumienia unikalnych wyzwań i potrzeb kobiet na różnych etapach życia: przerwy w karierze związane z macierzyństwem, niższe średnie zarobki (luka płacowa), dłuższa oczekiwana długość życia (co oznacza konieczność finansowania dłuższej emerytury) oraz często większe obciążenie opieką nad dziećmi i starzejącymi się rodzicami.31

Na świecie powstają już platformy, które z powodzeniem wdrażają tę filozofię. Amerykańska firma Ellevest buduje całą swoją strategię i algorytmy planowania finansowego w oparciu o uwzględnienie luki płacowej i dłuższej oczekiwanej długości życia kobiet, oferując im bardziej realistyczne i spersonalizowane plany emerytalne.24 W Polsce również pojawiają się pierwsze inicjatywy, takie jak platforma edukacyjno-doradcza Finmarie czy organizacja Sieć Przedsiębiorczych Kobiet, które tworzą ekosystemy wsparcia skrojone na miarę potrzeb Polek.75

6.3. Rola Technologii: FinTech i Robo-doradztwo

Technologia finansowa (FinTech) jest mieczem obosiecznym w kontekście obsługi kobiet. Z jednej strony, ma ogromny potencjał do demokratyzacji inwestowania. Aplikacje inwestycyjne i robo-doradcy obniżają próg wejścia, oferują transparentność kosztów i łatwy dostęp do materiałów edukacyjnych, co jest szczególnie atrakcyjne dla kobiet, które cenią sobie samodzielną analizę i poczucie kontroli.38 Interakcja z algorytmem, zamiast z człowiekiem, może również niwelować bariery psychologiczne, takie jak onieśmielenie czy poczucie bycia ocenianą, które niektóre kobiety odczuwają w tradycyjnych placówkach bankowych.78

Z drugiej strony, istnieje ryzyko, że technologia, jeśli nie zostanie świadomie zaprojektowana, będzie powielać istniejące uprzedzenia. Algorytmy trenowane na danych historycznych, zdominowanych przez męskie wzorce zachowań, mogą oferować strategie niedopasowane do potrzeb kobiet. Interfejsy projektowane z myślą o „typowym” (czyt. męskim) inwestorze mogą być dla nich nieintuicyjne.80 Mimo potencjału, kobiety wciąż stanowią mniejszość klientów firm FinTech.72

6.4. Rekomendacje Strategiczne dla Instytucji Finansowych

Aby skutecznie dotrzeć do rosnącego segmentu zamożnych kobiet i zdobyć ich zaufanie, instytucje finansowe powinny podjąć kompleksowe działania na kilku frontach:

• Komunikacja i Marketing: Należy całkowicie porzucić komunikację opartą na stereotypach. Zamiast tego, przekaz powinien koncentrować się na edukacji, budowaniu kompetencji i podkreślaniu siły naturalnych predyspozycji inwestycyjnych kobiet (cierpliwość, dyscyplina). Przykładem może być skierowanie kanałów komunikacji, jak Instagram Alior Banku, na tematykę oszczędzania i budowania niezależności finansowej kobiet.81
• Edukacja i Budowanie Pewności Siebie: Kluczowe jest tworzenie dostępnych, angażujących i praktycznych programów edukacyjnych, które budują zarówno wiedzę, jak i pewność siebie.38 Ciekawym i skutecznym narzędziem, zwłaszcza w dotarciu do młodszych pokoleń, może być gamifikacja, czyli wykorzystanie mechanizmów znanych z gier do nauki finansów.85
• Budowanie Zaufania i Relacji: Doradcy muszą przekształcić się z „sprzedawców produktów” w empatycznych partnerów i „trenerów finansowych”. Ich rolą jest poświęcenie czasu na zrozumienie unikalnych celów i wartości klientek, aktywne słuchanie i tworzenie bezpiecznej przestrzeni do zadawania pytań, bez obawy o bycie ocenianą.3
• Różnorodność wewnątrz Organizacji: Zwiększenie reprezentacji kobiet na stanowiskach doradczych i zarządczych jest kluczowe. Klientki chętniej zaufają firmie, w której widzą osoby podobne do siebie. Kobiety-doradczynie często lepiej rozumieją wyzwania i perspektywę innych kobiet, co ułatwia budowanie relacji.40
• Rola Męskich Sojuszników (Male Allyship): Zmiana kultury organizacyjnej nie jest możliwa bez aktywnego zaangażowania mężczyzn. Promowanie męskiego sojusznictwa, czyli świadomego wspierania przez mężczyzn równości płci, jest niezbędne do przełamywania barier i tworzenia prawdziwie inkluzywnego środowiska pracy.91

Zwycięzcami w walce o ten wart biliony dolarów segment rynku nie będą firmy, które jedynie dodadzą „różową” zakładkę do swojej strony internetowej. Wygrają te organizacje, które fundamentalnie przemyślą i przeprojektują cały proces obsługi klientki – od profilowania ryzyka, przez projektowanie produktów, po komunikację i budowanie relacji – tak, aby był on w pełni spójny z kobiecym podejściem do finansów i życia.

Rozdział 7: Podsumowanie i Perspektywy na Przyszłość

Analiza przedstawiona w niniejszym raporcie jednoznacznie wskazuje, że rosnąca siła ekonomiczna kobiet jest trwałym i transformacyjnym megatrendem, który fundamentalnie redefiniuje globalne rynki finansowe i zasady zarządzania majątkiem. To zjawisko, napędzane zarówno przez historyczne transfery majątkowe, jak i rosnącą aktywność zawodową oraz przedsiębiorczość, nie jest chwilową modą, lecz nową rzeczywistością, do której sektor finansowy musi pilnie się dostosować.

Kluczowym wnioskiem płynącym z analizy jest fakt, że kobiety nie tylko stają się bogatsze, ale inwestują w sposób odmienny od mężczyzn – bardziej zdyscyplinowany, celowy i świadomy ryzyka. To podejście, często błędnie interpretowane jako nadmierna ostrożność, w długim horyzoncie czasowym okazuje się być statystycznie bardziej efektywne, prowadząc do osiągania wyższych stóp zwrotu przy niższej zmienności. Strategia oparta na regularności, dywersyfikacji i cierpliwości, której esencję oddaje stwierdzenie „niemal niemożliwe, by nie zarobić”, jest naturalnym odzwierciedleniem kobiecych cech behawioralnych i powinna być promowana jako wzorzec dla wszystkich inwestorów, niezależnie od płci.

Długofalowe konsekwencje tego trendu będą odczuwalne w wielu obszarach. Na rynkach kapitałowych można spodziewać się rosnącej presji na transparentność, ład korporacyjny i zrównoważony rozwój, jako że kobiety częściej kierują swój kapitał do firm spełniających kryteria ESG. W sferze społecznej, większy wpływ kobiet na alokację kapitału i decyzje filantropijne prawdopodobnie przełoży się na większe inwestycje w obszary takie jak edukacja, zdrowie i sprawiedliwość społeczna.

Dla samej branży finansowej, era „jednego uniwersalnego modelu” obsługi klienta dobiega końca. Instytucje, które zignorują specyficzne potrzeby, motywacje i wartości kobiet, ryzykują utratę dostępu do największego i najszybciej rosnącego segmentu rynku zarządzania majątkiem. Przyszłość i sukces w tej dziedzinie będą należeć do tych, którzy zrozumieją, że kluczem do pozyskania i utrzymania zaufania zamożnych klientek nie jest sprzedaż produktów, lecz budowanie głębokich, partnerskich relacji. Personalizacja, empatia, edukacja i autentyczne zrozumienie życiowych celów staną się kluczowymi kompetencjami, ważniejszymi niż kiedykolwiek wcześniej. Adaptacja do tej nowej rzeczywistości wymaga fundamentalnej zmiany kultury organizacyjnej, a nie tylko kosmetycznych zmian w ofercie. To wyzwanie, ale przede wszystkim – ogromna szansa na zbudowanie bardziej zrównoważonej, odpowiedzialnej i inkluzywnej branży finansowej.

Cytowane prace

1. Women as the new face of wealth: four facts about the boost of women’s wealth across the globe – Julius Baer, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.juliusbaer.com/en/insights/wealth-insights/wealth-planning/women-as-the-new-face-of-wealth-four-facts-about-the-boost-of-womens-wealth-across-the-globe/
2. Managing the Next Decade of Women’s Wealth | BCG – Boston Consulting Group, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.bcg.com/publications/2020/managing-next-decade-women-wealth
3. Kobiety stają się bogatsze. I nie inwestują w ten sam sposób co mężczyźni. „Niemal niemożliwe, by nie zarobić” – Business Insider, otwierano: czerwca 27, 2025, https://businessinsider.com.pl/biznes/bogactwo-kobiet-rosnie-zmieniaja-zasady-gry-w-swiecie-kapitalu/xyyb4t2
4. The new face of wealth: The rise of the female investor – McKinsey, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/the-new-face-of-wealth-the-rise-of-the-female-investor
5. Women’s growing wealth fuels impact investing | Views | HSBC Holdings plc, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.hsbc.com/news-and-views/views/hsbc-views/womens-growing-wealth-fuels-impact-investing
6. The Rising Wealth of Women | Bank of America Institute, otwierano: czerwca 27, 2025, https://institute.bankofamerica.com/content/dam/transformation/rising-wealth-of-women.pdf
7. Kobiety odziedziczą fortuny. Wpływ feminizacji bogactwa na przyszłe pokolenia – Business Insider, otwierano: czerwca 27, 2025, https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/odziedziczenie-majatku-w-malzenstwach-co-czeka-kobiety/c0k7mgh
8. Rusza największy w historii transfer bogactwa. Kobiety przejmą biliony dolarów, otwierano: czerwca 27, 2025, https://sukces.rp.pl/spoleczenstwo/art40971491-rusza-najwiekszy-w-historii-transfer-bogactwa-kobiety-przejma-biliony-dolarow
9. Horyzontalny transfer bogactwa. Coraz więcej kobiet zostaje miliarderkami – Filary Biznesu, otwierano: czerwca 27, 2025, https://filarybiznesu.pl/finanse/horyzontalny-transfer-bogactwa-coraz-wiecej-kobiet-zostaje-miliarderkami/a24963
10. The Future Client is Female: How to Address The Needs of This Large Market – The American College of Financial Services, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.theamericancollege.edu/sites/default/files/2023-07/the-future-client-is-female.pdf
11. The Gender Investing Gap: What Is It and Why Closing It Matters, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.livianco.com/single-post/the-gender-investing-gap-what-is-it-and-why-closing-it-matters
12. Millennial women are investing sooner, smarter, more confidently than previous generations, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.investmentnews.com/practice-management/millennial-women-are-investing-sooner-smarter-more-confidently-than-previous-generations/260931
13. Sytuacja kobiet w Polsce z perspektywy społeczno-ekonomicznej, otwierano: czerwca 27, 2025, https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2023/05/PIE-Raport_Sytuacja_kobiet.pdf
14. Choć nie ma różnic w kobiecym i męskim podejściu do zarządzania firmą, kobiety zarabiają 14 proc. mniej – Polski Instytut Ekonomiczny, otwierano: czerwca 27, 2025, https://pie.net.pl/choc-nie-ma-roznic-w-kobiecym-i-meskim-podejsciu-do-zarzadzania-firma-kobiety-zarabiaja-14-proc-mniej/
15. Udział kobiet w radach nadzorczych i zarządach – raport Deloitte – Prawo.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.prawo.pl/kadry/udzial-kobiet-w-radach-nadzorczych-i-zarzadach-raport-deloitte,526498.html
16. ESG i regulacje szansą na zwiększenie obecności kobiet w zarządach i radach nadzorczych spółek z GPW – Deloitte, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.deloitte.com/pl/pl/about/press-room/ESG-i-regulacje-szansa-na-zwiekszenie-obecnosci-kobiet-w-zarzadach-i-radach-nadzorczych-spolek-z-GPW.html
17. Wciąż niewiele kobiet we władzach polskich spółek giełdowych – raport – Prawo.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.prawo.pl/kadry/ile-kobiet-zasiada-we-wladzach-polskich-spolek-gieldowych-raport,523867.html
18. Polska w końcówce europejskiej stawki pod względem udziału kobiet w zarządach spółek, otwierano: czerwca 27, 2025, https://hurtidetal.pl/article/art_id,44165-131/polska-w-koncowce-europejskiej-stawki-pod-wzgledem-udzialu-kobiet-w-zarzadach-spolek/
19. Kobiety w biznesie: mniej, ale bardziej odpowiedzialne – Rzetelna firma, otwierano: czerwca 27, 2025, https://rzetelnafirma.pl/blog/kobiety-w-biznesie-mniej-ale-bardziej-odpowiedzi
20. Raport „Women in the boardroom – the Polish perspective” – Deloitte, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.deloitte.com/pl/pl/our-thinking/industry-thinking/raport-women-in-the-boardroom-the-polish-perspective.html
21. Women want to understand the risks they’re taking | Calamos Investments, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.calamos.com/globalassets/media/retirement/women-and-wealth-women-want-to-understand-the-risks-theyre-taking.pdf
22. Raport: kobiety osiągają o prawie 2% wyższe stopy zwrotu w inwestowaniu niż mężczyźni, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.analizy.pl/puls-rynku/34556/raport-kobiety-osiagaja-o-prawie-2-wyzsze-stopy-zwrotu-w-inwestowaniu-niz-mezczyzni
23. W co inwestują kobiety? Wolą mniejsze ryzyko – Filary Biznesu, otwierano: czerwca 27, 2025, https://filarybiznesu.pl/finanse/inwestycje/w-co-inwestuja-kobiety-wola-mniejsze-ryzyko/a26398
24. Ellevest: Women’s wealth and financial guidance, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.ellevest.com/
25. Kobiety osiągają wyższe stopy zwrotu w inwestowaniu niż mężczyźni. Wyniki raportu – PAP, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.pap.pl/aktualnosci/kobiety-osiagaja-wyzsze-stopy-zwrotu-w-inwestowaniu-niz-mezczyzni-wyniki-raportu
26. Jak inwestują kobiety? – Girls Money Club, otwierano: czerwca 27, 2025, https://girlsmoneyclub.pl/jak-inwestuja-kobiety/
27. Kobieta inwestorka. Kim jest? W co inwestuje?, otwierano: czerwca 27, 2025, https://kobietainwestuje.wp.pl/artykul/kobieta-inwestorka-kim-jest-w-co-inwestuje
28. Women and Investing Statistics for 2025 | The Motley Fool, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.fool.com/research/women-in-investing-statistics/
29. Główne zasady inwestowania kobiet – Kobieta Inwestuje, otwierano: czerwca 27, 2025, https://kobietainwestuje.pl/glowne-zasady-inwestowania-kobiet/
30. Gender, behavioral finance and the investment decision, otwierano: czerwca 27, 2025, https://ir.iba.edu.pk/cgi/viewcontent.cgi?article=1201&context=businessreview
31. How Wealth Advisors Can Support Female Clients: 10 Tips [2025] – DigitalDefynd, otwierano: czerwca 27, 2025, https://digitaldefynd.com/IQ/how-wealth-advisors-support-female-clients/
32. Awersja do strat i wybrane zniekształcenia poznawcze w kontekście różnic międzypłciowych – SGH Journals, otwierano: czerwca 27, 2025, https://econjournals.sgh.waw.pl/SiP/article/download/826/728/1469
33. (PDF) Gender Differences in Behavioral Bias and Influencing Investment Decisions, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.researchgate.net/publication/389239111_Gender_Differences_in_Behavioral_Bias_and_Influencing_Investment_Decisions
34. Financial Socialization and the Gender Investment Gap – bwl.uni-mannheim.de, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.bwl.uni-mannheim.de/media/Lehrstuehle/bwl/Niessen-Ruenzi/Financial_socialization_and_the_Gender_Investment_Gap_20230922.pdf
35. Study on Gender Investment Gap – The Academic is an International Journal of Multidisciplinary Research, otwierano: czerwca 27, 2025, https://theacademic.in/wp-content/uploads/2025/01/38.pdf
36. Kobiety, inwestujmy! | Finax.eu, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.finax.eu/pl/blog/kobiety-inwestujmy
37. Kto lepiej inwestuje: mężczyźni czy kobiety? Są nowe dane! – Subiektywnie o finansach, otwierano: czerwca 27, 2025, https://subiektywnieofinansach.pl/kto-lepiej-inwestuje-mezczyzni-czy-kobiety/
38. Rola kobiet w finansach – czy liczba inwestorek się zwiększa? – Maklerska.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://maklerska.pl/blog/rola-kobiet-w-finansach-czy-liczba-inwestorek-sie-zwieksza/
39. Kobiety w branży funduszy. Na świecie jest kiepsko, w Polsce tragicznie – Analizy.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.analizy.pl/tylko-u-nas/26941/kobiety-w-branzy-funduszy-na-swiecie-jest-kiepsko-w-polsce-tragicznie
40. Diversity in Investing: Why the Lack of Women in Asset Management Hurts Us All, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.confluence.com/diversity-in-investing-why-the-lack-of-women-in-asset-management-hurts-us-all/
41. Women Account for a Smaller Percentage of Managers Today, Compared With 2002, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.morningstar.com/sustainable-investing/women-account-smaller-percentage-managers-today-compared-with-2002
42. Amplifying Diversity – Women in Portfolio Management – Confluence Technologies, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.confluence.com/amplifying-diversity-women-in-portfolio-management/
43. The Impact of Mutual Fund Manager Gender on Investor Capital Allocations – University of Pennsylvania, otwierano: czerwca 27, 2025, https://repository.upenn.edu/bitstreams/f5861fe4-75e2-4e3a-9539-f0a3873819b6/download
44. Harnessing the impact of female talent in asset management | Insights – Heidrick & Struggles, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.heidrick.com/en/insights/asset-management/harnessing-the-impact-of-female-talent-in-asset-management
45. Czy płeć osoby zarządzającej ma wpływ na styl funduszu inwestycyjnego oraz stopę zwrotu?, otwierano: czerwca 27, 2025, https://wnus.usz.edu.pl/frfu/file/article/download/10450.pdf
46. Do Investors Pay Less Attention to Women (Fund Managers)? YES – Alpha Architect, otwierano: czerwca 27, 2025, https://alphaarchitect.com/do-investors-pay-less-attention-to-women-fund-managers-yes/
47. S&P 500 Average Returns and Historical Performance – Investopedia, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.investopedia.com/ask/answers/042415/what-average-annual-return-sp-500.asp
48. Average Stock Market Return: S&P 500 Historical Performance | SoFi, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.sofi.com/learn/content/average-stock-market-return/
49. The rewards of long-term investing – Franklin Templeton, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.franklintempleton.com/forms-literature/download/RLTI-FL
50. S&P 500: historical performance from 1992 to 2025 – Curvo, otwierano: czerwca 27, 2025, https://curvo.eu/backtest/en/market-index/sp-500
51. Women and ESG investments | UBS Switzerland, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.ubs.com/ch/en/wealth-management/womens-wealth/magazine/articles/esg-investments.html
52. RAPORT – Polskie stowarzyszenie ESG, otwierano: czerwca 27, 2025, https://polskiestowarzyszenieesg.pl/wp-content/uploads/2023/02/PSE-Raport-Koszty-i-wyzwania-ESG.pdf
53. UDZIAŁ KOBIET WE WŁADZACH A EFEKTYWNOŚĆ SPÓŁEK – 30% Club, otwierano: czerwca 27, 2025, https://30percentclub.org/wp-content/uploads/2021/12/CFA-Udzial-kobiet-we-wladzach-a-efektywnosc-spolek.pdf
54. The Effect of Female Executive Representation on ESG Investment Efficiency – MDPI, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.mdpi.com/2071-1050/17/12/5653
55. (PDF) The Impact of Female Executives on Corporate ESG Scores from the Perspective of Social Capital – ResearchGate, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.researchgate.net/publication/387805095_The_Impact_of_Female_Executives_on_Corporate_ESG_Scores_from_the_Perspective_of_Social_Capital
56. Women are redefining philanthropy amid 'Great Wealth Transfer’ – The Statement, otwierano: czerwca 27, 2025, https://thestatement.bokf.com/articles/2025/04/women-are-redefining-philanthropy-amid-great-wealth-transfer
57. The Role of Women Donors in the Great Wealth Transfer – Giving Compass, otwierano: czerwca 27, 2025, https://givingcompass.org/article/the-role-of-women-donors-in-the-great-wealth-transfer
58. Kobiety bardziej szczodre od mężczyzn – info.wiara.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://info.wiara.pl/doc/680192.Kobiety-bardziej-szczodre-od-mezczyzn
59. Women, Philanthropy, and “The Great Wealth Transfer” | The Columbus Foundation, otwierano: czerwca 27, 2025, https://columbusfoundation.org/at-the-table-blog/women-philanthropy-and-the-great-wealth-transfer
60. Filantropia po polsku. Na cele dobroczynne wydajemy ostrożnie, na miarę naszych możliwości – Money.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.money.pl/pieniadze/filantropia-po-polsku-na-cele-dobroczynne-wydajemy-ostroznie-na-miare-naszych-mozliwosci-6559281921403744a.html
61. Pomoc jest kobietą – o roli kobiet w organizacjach społecznych – Publicystyka – ngo.pl, otwierano: czerwca 27, 2025, https://publicystyka.ngo.pl/pomoc-jest-kobieta-o-roli-kobiet-w-organizacjach-spolecznych
62. How Women Are Changing Philanthropy: A Transformational Era, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.tollesonwealth.com/insights-and-news/how-women-are-changing-philanthropy-a-transformational-era/
63. Are Women Donors the Key to Unlocking More Giving? – Stanford Social Innovation Review, otwierano: czerwca 27, 2025, https://ssir.org/articles/entry/wealth-transfer-women-philanthropy
64. Women and wealth The case for a customized approach – EY Financial Services thought Gallery, otwierano: czerwca 27, 2025, https://eyfinancialservicesthoughtgallery.ie/wp-content/uploads/2017/03/EY-women-and-wealth_Optimized.pdf
65. Women and wealth The case for a customized approach, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.xmlfg-w.com/wp-content/uploads/2018/02/EY-women-and-wealth-1.pdf
66. THE FUTURE OF WEALTH IS FEMALE – Insured Retirement Institute (IRI), otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.irionline.org/wp-content/uploads/legacy/default-document-library/272669_0121_women-and-investing-white-paper_final_021021-update_digital.pdf
67. BCG survey reveals untapped market potential of women-centric products and services, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.bizcommunity.com/article/bcg-survey-reveals-untapped-market-potential-of-women-centric-products-and-services-143816a
68. Trillion Dollar Opportunity in Women’s Products & Services | BCG – Boston Consulting Group, otwierano: czerwca 27, 2025, https://web-assets-pdf.bcg.com/prod/trillion-dollar-opportunity-in-womens-products-and-services.pdf
69. KOMUNIKACJA MARKETINGOWA W FAZIE WPROWADZANIA NOWEGO PRODUKTU BANKOWEGO DLA KOBIET – BazEkon, otwierano: czerwca 27, 2025, https://bazekon.uek.krakow.pl/zeszyty/171211849
70. Women’s Wealth Management: Unique Challenges And Strategies, otwierano: czerwca 27, 2025, https://sachetta.com/blog/womens-wealth-management-unique-challenges-and-strategies
71. A guide to wealth for women: redefining the journey – Citizens Bank, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.citizensbank.com/learning/guide-to-wealth-for-women.aspx
72. Designing for Women: Tailoring Financial Solutions to Close the Gender Gap – International Finance Corporation, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.ifc.org/en/podcasts/audio-stories/2024/tailoring-financial-solutions-to-close-the-gender-gap
73. Four Ways to Design Financial Products for Low-Income Women | Blog | Sustainable Business Network and Consultancy | BSR, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.bsr.org/en/blog/four-ways-to-design-financial-products-for-women
74. A Practical Guide to Revolutionizing Product Design in Financial Services, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.womensworldbanking.org/insights/a-practical-guide-to-revolutionizing-product-design-in-financial-services/
75. Planowanie i doradztwo finansowe dla kobiet – finmarie, otwierano: czerwca 27, 2025, https://finmarie.com/pl/indywidualny-coaching-finansowy/
76. Sieć Przedsiębiorczych Kobiet – Zyskaj wsparcie w rozwijaniu swojej firmy, otwierano: czerwca 27, 2025, https://siecprzedsiebiorczychkobiet.pl/
77. (PDF) WOMEN INVESTORS IN THE DIGITAL AGE: THE IMPACT OF FINTECH ON INVESTMENT BEHAVIOR – ResearchGate, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.researchgate.net/publication/389892166_WOMEN_INVESTORS_IN_THE_DIGITAL_AGE_THE_IMPACT_OF_FINTECH_ON_INVESTMENT_BEHAVIOR
78. Full article: Passive vs active robo-advisors and disposition effect. Moderating role of gender and financial literacy, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1406099X.2024.2422673
79. Robo-advisor acceptance: Do gender and generation matter? – PMC, otwierano: czerwca 27, 2025, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9242437/
80. Designing financial tools with women in mind can empower them — and boost economies – Mastercard, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.mastercard.com/news/perspectives/2024/designing-financial-tools-with-women-in-mind-can-empower-them-and-boost-economies/
81. Zasady odpowiedzialnego marketingu Alior Banku, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.aliorbank.pl/dam/jcr:88d545df-dbed-46d9-9a54-d76c85cd8775/zasady-odpowiedzialnego-marketingu.pdf
82. Kobiety w świecie inwestycji – nowy raport TFI PZU o postawach współczesnych kobiet wobec inwestowania, otwierano: czerwca 27, 2025, https://in.pzu.pl/aktualnosci/szczegoly/kobiety-w-swiecie-inwestycji
83. Empowering Women Through Financial Literacy: A Pathway To Success, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.eelet.org.uk/index.php/journal/article/download/2623/2356/2891
84. A Case Study of National Financial Literacy Programs for Women – New Prairie Press, otwierano: czerwca 27, 2025, https://newprairiepress.org/cgi/viewcontent.cgi?article=3775&context=aerc
85. Gamification: Teaching Kids About Money In A Fun Way – 1st Community Credit Union, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.1stccu.com/blog/gamification-teaching-kids-about-money-in-a-fun-way
86. How gamification improves money management for children – Modak Makers, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.modakmakers.com/learning/savings/how-gamification-improves-money-management-for-children
87. Gamification for financial education: building resilience through play – United Nations Sustainable Development Group, otwierano: czerwca 27, 2025, https://unsdg.un.org/latest/stories/gamification-financial-education-building-resilience-through-play
88. Empowering Futures: Boosting Girls’ Financial Confidence Through Gamified Learning – A Gender Equality Research Brief – Canada.ca, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.canada.ca/en/financial-consumer-agency/programs/research/girls-financial-confidence.html
89. Single woman seeks wealth management: How to advise independent female clients, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.financial-planning.com/list/3-tips-for-financial-advisors-with-single-female-clients
90. Wealth Management Insights: Overcoming Barriers for Women Investors | Monarch, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.mwsus.com/wealth-management-insights-overcoming-barriers-for-women-investors/
91. Starting A Male Ally Group – XY online, otwierano: czerwca 27, 2025, https://xyonline.net/sites/xyonline.net/files/2018-12/Forte%20Foundation%2C%20The%20Toolkit%20-%20Starting%20A%20Male%20Ally%20Group%202016.pdf
92. HeForShe Male Allyship Toolkit, otwierano: czerwca 27, 2025, https://www.heforshe.org/sites/default/files/2024-09/HeForShe%20Male%20Allyship%20Toolkit.pdf
93. Female Entrepreneurs & Male Allyship – Shatter Fund, otwierano: czerwca 27, 2025, https://shatterfund.com/docs/Allyship.pdf
94. Male allies and our journey towards gender parity – Barclays, otwierano: czerwca 27, 2025, https://home.barclays/content/dam/home-barclays/documents/who-we-are/our-strategy/DandI/Male-allies-and-our-journey-towards-gender-parity.pdf
95. Business leaders in action: Championing gender equality | UN Global Compact, otwierano: czerwca 27, 2025, https://unglobalcompact.org/compactjournal/business-leaders-action-championing-gender-equality-0