W biznesie i ekonomii często posługujemy się pojęciem „branży” lub „sektora”. To wygodne, ale coraz bardziej mylące. Świat nie jest już statycznym zbiorem branż. To dynamiczny system, w którym wyłaniają się zupełnie nowe pola bitwy o wartość, wzrost i zyski. McKinsey Global Institute (MGI) w swoim najnowszym, fundamentalnym raporcie „The next big arenas of competition” proponuje nową, przełomową koncepcję: aren konkurencji. To nie są zwykłe branże. To unikalne kategorie rynków zdefiniowane przez dwie cechy: ponadprzeciętny wzrost i wyjątkowy dynamizm. [p. 6, 10]
Dlaczego to tak ważne? Ponieważ to właśnie na tych arenach rozgrywa się gra o przyszłość. Jak dobitnie pokazuje analiza MGI, 12 aren, które ukształtowały się w latach 2005-2020, zwiększyło swój udział w zysku ekonomicznym największych firm świata z zaledwie 9% do oszałamiających 49%. [p. 8, 11] Zrozumienie, gdzie powstaną kolejne, to nie jest akademicka ciekawostka. To kluczowa wiedza strategiczna, która zadecyduje, które firmy, inwestorzy i kraje będą zwycięzcami nadchodzących dekad.
Anatomia areny: czym różni się od zwykłej branży?
Arena konkurencji to nie jest po prostu szybko rosnąca branża. To rynek, na którym zasady gry uległy fundamentalnej zmianie, co prowadzi do dwóch kluczowych zjawisk, które MGI mierzy konkretnymi wskaźnikami:
-
Wysoki wzrost (Growth rate): Areny rosną znacznie szybciej niż reszta gospodarki, przechwytując nieproporcjonalnie dużą część tworzonej wartości. W latach 2005-2020 przychody na arenach rosły w tempie 10% rocznie, w porównaniu do zaledwie 4% na pozostałych rynkach. [p. 24]
-
Wysoki dynamizm (Shuffle rate): To wskaźnik, który mierzy, jak gwałtownie zmieniają się udziały rynkowe między graczami. Na arenach walka jest bezwzględna, a liderzy nie mogą spać spokojnie. Średni „wskaźnik przetasowań” (shuffle rate) dla aren był niemal dwukrotnie wyższy niż dla reszty branż. [p. 25]
Mówiąc prościej, arena to miejsce, gdzie tort do podziału rośnie bardzo szybko, a walka o każdy jego kawałek jest niezwykle zacięta.
„Mikstura kreacji aren”: trzy składniki, które tworzą pole bitwy
MGI, analizując historyczne dane, zidentyfikował trzy kluczowe składniki, które niczym chemiczna receptura tworzą warunki do powstania areny. Nazwano je „miksturą kreacji aren” (arena-creation potion). [p. 13]
| Składnik „mikstury” | Opis naukowy | Jak to rozumieć? |
| 1. Przełom technologiczny lub biznesowy | Zmiana skokowa w technologii lub modelu biznesowym, która resetuje krzywą S adopcji i tworzy zupełnie nowe możliwości. | Pojawienie się smartfonów, chmury obliczeniowej, technologii mRNA lub modelu subskrypcyjnego w mediach. |
| 2. Zachęty do eskalacji inwestycji | Mechanizm, w którym firmy są zmuszone do ciągłego, rosnącego inwestowania w jakość (nie tylko w ilość), aby utrzymać lub zdobyć przewagę. To swoisty „wyścig zbrojeń” w B+R, marketingu i technologii. | Wyścig producentów procesorów na coraz mniejsze węzły technologiczne, czy platform streamingowych na ekskluzywne treści. |
| 3. Duży lub rosnący rynek docelowy (TAM) | Istnienie ogromnego, często uśpionego, popytu, który nowa technologia lub model biznesowy może odblokować. | Globalny rynek handlu detalicznego dla e-commerce, czy globalna potrzeba transportu dla pojazdów elektrycznych. |
Tabela opracowana na podstawie analizy z p. 13 raportu.
Mapa przyszłości: 18 aren, które do 2040 roku wygenerują do 48 bilionów dolarów
Opierając się na tej analitycznej ramie, McKinsey Global Institute zidentyfikował 18 potencjalnych aren przyszłości. To właśnie one mają stać się głównymi motorami wzrostu i innowacji. Ich łączny potencjał jest gigantyczny:
-
Przychody: od 29 do 48 bilionów dolarów do 2040 roku.
-
Zyski: od 2 do 6 bilionów dolarów do 2040 roku.
-
Udział w globalnym PKB: wzrost z 4% w 2022 roku do 10-16% w 2040 roku. [p. 6, 14]
Te 18 aren można podzielić na trzy kategorie: [p. 16, 62]
-
Areny kontynuujące (Continuing arenas): Dzisiejsze areny, które wciąż mają ogromny potencjał wzrostu (np. e-commerce, pojazdy elektryczne).
-
Areny wydzielone (Spin-off arenas): Podsegmenty dzisiejszych aren, które staną się na tyle duże i dynamiczne, że stworzą własne pole bitwy (np. oprogramowanie AI wydzielone z software’u, reklama cyfrowa z internetu konsumenckiego).
-
Areny wyłaniające się (Emergent arenas): Nowe rynki, które dziś są w powijakach, ale wykazują wszystkie cechy „mikstury kreacji aren” (np. robotyka, biotechnologia, przyszła mobilność powietrzna, leki na otyłość).
| Nazwa Areny | Krótkie, merytoryczne podsumowanie |
| Grupa 1: Areny Kontynuujące (rynki już dziś będące arenami, które utrzymają ten status) | |
| 1. E-commerce | Sprzedaż towarów przez kanały cyfrowe. Dalszy wzrost będzie napędzany przez nowe formaty (np. social commerce), ekspansję na nowe kategorie (np. artykuły spożywcze) oraz rosnącą penetrację w krajach rozwijających się. |
| 2. Pojazdy elektryczne (EVs) | Produkcja pojazdów z napędem elektrycznym (bateryjnych, hybryd plug-in, wodorowych). Wzrost napędzany jest przez poprawę zasięgu i ceny, rosnącą świadomość konsumentów w kwestii zrównoważonego rozwoju oraz rozbudowę infrastruktury ładowania. |
| 3. Usługi chmurowe (Cloud services) | Dostarczanie infrastruktury i platform obliczeniowych na żądanie (IaaS, PaaS). Kluczowe motory wzrostu to postępująca migracja firm z rozwiązań lokalnych (on-premise) oraz gigantyczne zapotrzebowanie na moc obliczeniową generowane przez rozwój AI. |
| 4. Półprzewodniki (Semiconductors) | Projektowanie i produkcja mikroczipów. Wzrost napędza rosnący popyt na moc obliczeniową i przechowywanie danych (AI, chmura), komunikację bezprzewodową (5G) oraz coraz bardziej zaawansowaną elektronikę w motoryzacji. |
| Grupa 2: Areny Wydzielone (podsegmenty dzisiejszych aren, które staną się samodzielnymi polami bitwy) | |
| 5. Oprogramowanie i usługi AI (AI software and services) | Tworzenie oprogramowania i usług wykorzystujących sztuczną inteligencję. Wzrost jest napędzany przez przełom w generatywnej AI, która odblokowuje nowe, masowe zastosowania w przedsiębiorstwach i radykalnie zwiększa produktywność pracowników. |
| 6. Reklama cyfrowa (Digital ads) | Platformy umożliwiające reklamodawcom docieranie do konsumentów w kanałach cyfrowych. Wzrost wynika z rosnącej liczby użytkowników internetu, zwiększającej się ilości czasu spędzanego online oraz powstawania nowych, skutecznych formatów reklamowych (np. retail media). |
| 7. Streaming wideo (Streaming video) | Dostarczanie rozrywki wideo na żądanie przez internet. Wzrost będzie wynikał z rosnącej liczby gospodarstw domowych korzystających ze streamingu (szczególnie w krajach rozwijających się) oraz rosnących przychodów z reklam w modelach subskrypcyjnych. |
| Grupa 3: Areny Wyłaniające się (nowe rynki, które mają potencjał stać się arenami) | |
| 8. Współdzielone pojazdy autonomiczne (Shared autonomous vehicles) | Usługi transportu na żądanie świadczone przez pojazdy bez kierowcy. Wzrost będzie zależał od postępu technologicznego (bezpieczeństwo i niezawodność), uzyskania akceptacji konsumentów oraz stworzenia ram regulacyjnych. |
| 9. Przestrzeń kosmiczna (Space) | Dostarczanie infrastruktury i usług kosmicznych dla sektora komercyjnego i państwowego. Motorem wzrostu są spadające koszty wynoszenia ładunków (rakiety wielokrotnego użytku), rosnące zapotrzebowanie na usługi (np. internet satelitarny) i inwestycje rządowe. |
| 10. Cyberbezpieczeństwo (Cybersecurity) | Ochrona systemów komputerowych przed nieautoryzowanym dostępem. Arena napędzana jest przez stały „wyścig zbrojeń” – rosnące zdolności atakujących i rozszerzający się krajobraz cyfrowy zmuszają do ciągłych, rosnących inwestycji w obronę. |
| 11. Baterie (Batteries) | Produkcja akumulatorów (głównie litowo-jonowych) dla pojazdów elektrycznych i systemów magazynowania energii. Wzrost jest nierozerwalnie związany z transformacją energetyczną, popytem na EV oraz potrzebą magazynowania energii z odnawialnych źródeł. |
| 12. Gry wideo (Video games) | Produkcja i dystrybucja gier na konsole, PC i urządzenia mobilne. Arenę napędza rosnąca globalnie populacja graczy, nowe modele biznesowe (free-to-play) oraz nowe doświadczenia (gry w chmurze, VR/AR). |
| 13. Robotyka (Robotics) | Produkcja i dostarczanie rozwiązań z zakresu robotyki. Wzrost wynika z rozwoju robotów ogólnego przeznaczenia (humanoidalnych), tempa masowej adopcji napędzanego przez niedobory siły roboczej oraz integracji z AI. |
| 14. Biotechnologia przemysłowa i konsumencka (Industrial and consumer biotechnology) | Wykorzystanie inżynierii genetycznej do tworzenia bioproduktów. Wzrost napędza popyt na zrównoważone rozwiązania (np. alternatywne białka, biopaliwa) i personalizację (np. kosmetyki, zdrowie) w oparciu o przełomowe technologie (np. CRISPR). |
| 15. Konstrukcje modułowe (Modular construction) | Projektowanie i montaż wolumetrycznych modułów w branży budowlanej. Potencjał wzrostu leży w możliwości rozwiązania fundamentalnego problemu niskiej produktywności w budownictwie, co jest kluczowe wobec globalnego kryzysu mieszkaniowego. |
| 16. Elektrownie jądrowe (Nuclear fission power plants) | Budowa elektrowni jądrowych. Wzrost napędzany jest przez zapotrzebowanie na stabilną, bezemisyjną energię (tzw. baseload power) do bilansowania odnawialnych źródeł oraz rozwój nowych, tańszych technologii (np. małe reaktory modułowe SMR). |
| 17. Przyszła mobilność powietrzna (Future air mobility) | Usługi transportu pasażerskiego i towarowego w przestrzeni powietrznej (np. drony dostawcze, latające taksówki eVTOL). Wzrost będzie zależał od postępów w technologii baterii i napędów, konkurencyjności cenowej oraz wsparcia regulacyjnego. |
| 18. Leki na otyłość i schorzenia powiązane (Drugs for obesity and related conditions) | Terapie farmakologiczne (np. GLP-1) leczące otyłość i choroby z nią związane. Arena napędzana jest przez ogromną, niezaspokojoną potrzebę medyczną, przełomową skuteczność nowych leków oraz intensywny wyścig B+R między gigantami farmaceutycznymi. |
Podsumowanie: Zrozumieć, by wygrać
Raport MGI to nie jest szklana kula. To potężne narzędzie analityczne, które pozwala liderom biznesu, inwestorom i decydentom politycznym zrozumieć, gdzie koncentruje się przyszły wzrost i jak zmieniają się zasady gry. Przesłanie jest jasne: przetrwanie i sukces w nadchodzących dekadach nie będą zależeć od obrony pozycji w starych, statycznych branżach, ale od zdolności do identyfikacji, wejścia i wygrania na nowych, dynamicznych arenach konkurencji.
Artykuł powstał na podstawie dogłębnej analizy raportu „The next big arenas of competition”, opublikowanego w październiku 2024 roku przez McKinsey Global Institute.
5 innych tematów, które zrealizowaliśmy w oparciu o analizę:
-
Anatomia giganta: Jak firmy z „aren konkurencji” zdobywają dominującą pozycję na rynku?
-
Śmierć starych branż? Które z dzisiejszych aren prawdopodobnie stracą swój status i dlaczego?
-
Geopolityka, AI i zielona transformacja: Trzy „czynniki wahadłowe”, które zdecydują o ostatecznym kształcie przyszłych aren.
-
Od zera do potęgi: Jak nowi gracze („outsiderzy”) wchodzą na areny i detronizują starych liderów?
-
Polska na mapie aren przyszłości: W których globalnych bitwach mamy szansę odegrać znaczącą rolę?